[هوالعلیم] این مسئله اختصاص به زمان فعلی ندارد، بلکه پیوسته در طول تاریخ عدّه‌ای به نفاق و دروغ، مدّعی مسئولیّت و رسالتی بودند که خود فاقد شرایط تبلیغ آن بودند و نه‌تنها در سلسله عرفان و سلوک، بلکه در سایر عرصه‌های تبلیغاتی دینی نیز چنین بوده است. مگر ما کم مدّعیان فقه و فقاهت داشتیم که در طول تاریخ چه بر سر اسلام و مسلمین آوردند و با به‌اصطلاح در باغ سبز نشان دادن به مردم، خلق متحیّر را به سمت و سوی خود و منافع و اغراض و منویّات دنیایی و نفسانی می‌کشاندند، این‌همه دروغ‌پردازان و جعل‌کنندگان خبر و حدیث، امثال ابوهریره و سَمُرَة بن جندب، که پایه‌های حکومت جائرانه خلفاء و حکّام بر دروغ‌پردازی آنان استوار گشت و این‌همه از علمای اهل‌سنّت که موجب بقاء و استمرار نظام‌های مستبدّانه گشتند، مگر جز این بود که با دستاویز قرار دادن جاذبه‌ها و امور اغفالگر، مردم را به سمت خواسته‌های نامشروع خود کشاندند.

ناگفته نماند که همیشه هر دعوی باطل و ادّعای نفسانی و شیطانی در پشت یک انگیزه خیر و ظاهرالصلاح و وجهه حق، خود را مخفی و مستور می‌نماید تا چهره نفاق و باطن مکر و حیله او برای مردم فاش نگردد و آن چهره موجّه و ظاهرالصلاح را وسیله ارتزاق و استمرار بقای خویش قرار می‌دهد. از زمان خلقت آدم تا نبیّ خاتم این‌چنین بوده است و از زمان پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌و‌سلّم تاکنون و پس از این نیز چنین خواهد بود.

مسئله عرفان نیز از این مرام مستثنی نبوده است. پیوسته افرادی بوده‌اند و خواهند بود که با طرح حکایات و بیان نکات و ظرائف و حالات بزرگان و امور غیرعادی و کرامات و روایات وارده در مسائل اخلاقی و عرفانی و اقدام به جلسات و انتساب به بزرگان و دعوی تَتَلمُذ و شاگردی نزد آنان، مردم ساده‌لوح و بی‌خبر را به دور خود جمع می‌نمایند و از حضور آنان جهت بقاء حیات دنیوی و ارضاء لذائذ نفسانی و شیطانی خود بهره می‌گیرند و تمام این قضیه برانگیخته از هوای نفس و امیال شیطانی آنان می‌باشد و تا نفس و نفسانیّات باقی است، این سیره و روش برقرار می‌باشد.

مهم این است که هرکس مسئول رفتار و گفتار خویش است و باید پا را فراتر از حدّ خود نگذارد و به فرمایش مولای متقیان امیرالمؤمنین علیه‌السّلام: «رَحِمَ اللهُ مَن عَرَفَ قَدرَه»، موجب گرفتاری و هلاکت دیگران و خسران و بدبختی خود نشود.