حکم رد سلام کتبی چیست و آیا مطالعه کتب ابنعربی برای همه مجاز است؟
جدید۱. با توجه به بیانات فقها رضواناللهتعالیعلیهم در «ردّ سلامِ غیرشفاهی» ـ مانند سلام کتبی در نامه یا از طریق غایب ـ و روایاتِ این باب:
- آیا قدرِ متیقّن در این موارد، استحبابِ ردّ سلام است؟
- آیا میتوان با تمسک به سیرهٔ حضرت رسول اکرم و ائمهٔ هدی علیهمالسلام ـ با توجه به اینکه آن بزرگان پاسخِ سلامِ نامهها را مینوشتند و خود نیز مانند حضرت اباعبدالله الحسین علیهالسلام در آغاز نامهها سلام میکردند ـ وجوبِ ردّ اینگونه سلامها را اثبات کرد؟
- آیا اساساً میتوان تنها به دلیل منتفی بودنِ شرطِ «فوریت»، اینگونه سلامها را از مصادیق سلامِ شرعی برنشِمارد؟ آیا تشخیص این مسئله بر عهدهٔ عرف نیست؟
- بهطور کلی، آیا پاسخ دادن به سلامِ نامه و موارد غیرمباشر، از مصادیق مکارم اخلاق محسوب نمیشود؟
۲. در رابطه با کتب شیخ اکبر قدسسره و شیخ کبیر رضواناللهتعالیعلیه که فرموده بودید: «برای عموم قابل استفاده نیست»:
- آیا این فرمودهٔ شما با بیانات خودِ شیخ اکبر دربارهٔ آثار گوناگونش منافات ندارد؟ مگر نه این است که ایشان دربارهٔ کتابِ «مواقع النجوم و مطالع أهلة الأسرار والعلوم» فرمودهاند: «این اثر را برای همهٔ طبقات مسلمانان (اعم از مبتدی، متوسط و استاد کامل) تألیف کردهاند و حتی تصریح نمودهاند که این کتاب، انسان را از استاد بینیاز میکند (بلکه استاد به آن نیازمند است) و هر کس به آن دست یافت، با توکل بر خدا از آن بهره گیرد»؟ این نصّ گفتار شیخ اکبر است:
«یُغْنِی عَنِ الْأُسْتَاذِ، بَلِ الْأُسْتَاذُ مُحْتَاجٌ إِلَیْهِ، فَإِنَّ الْأُسْتَاذِینَ فِیهِمُ الْعَالِی وَ الْأَعْلَى، وَ هَذَا الْکِتَابُ عَلَى أَعْلَى مَقَامٍ یَکُونُ الْأُسْتَاذُ عَلَیْهِ، لَیْسَ وَرَاءَهُ مَقَامٌ فِی هَذِهِ الشَّرِیعَةِ الَّتِی تَعَبَّدْنَا بِهَا. فَمَنْ حَصَلَ لَدَیْهِ فَلْیَعْتَمِدْ بِتَوْفِیقِ اللَّهِ عَلَیْهِ، فَإِنَّهُ عَظِیمُ الْمَنْفَعَةِ. وَ مَا جَعَلَنِی أَنْ أُعَرِّفَکَ بِمَنْزِلَتِهِ إِلَّا أَنِّی رَأَیْتُ الْحَقَّ فِی النَّوْمِ مَرَّتَیْنِ وَ هُوَ یَقُولُ لِی: أَنْصَحْ عِبَادِی، وَ هَذَا مِنْ أَکْبَرِ نَصِیحَةٍ نَصَحْتُکَ بِهَا، وَ اللَّهُ الْمُوَفِّقُ...»
- بهطور کلی، آیا رواست دل به این سخن خوش کرد که «استفاده از کتب حضرت شیخ محییالدین عربی رضواناللهعلیه منوط به معرفت وافی نسبت به مبانی فلسفه و عرفان است و هر کسی نمیتواند از آن بهره ببرد» و بدین ترتیب، دلهای مشتاق را از آشنایی با کتب اصیل عرفانی برحذر داشت؟!
- در نهایت، هنگام دورانِ امر میان گفتار شیخ اکبر ـ که به فرمودهٔ حضرت آقای قاضی قدسسره، «بعد از معصومین علیهمالسلام کسی به علوّ مقام ایشان نرسیده است» ـ و فرمودهٔ جنابعالی، آیا میتوان سخن شما را ترجیح داد؟
در پایان، از اطالۀ حدیث جثیث و جأث جديث معتذّر و از جوثدارانِ جثیث، حثِ حثیث خواستارم. [معنای این کلام: در پایان، از اینکه سخن را طولانی کردم عذر میخواهم و از خوانندگان/اهل بحث و گفتوگو، تقاضای توجه دارم.] ع
