کیفیت ارتباط سالک با سایر افراد

علت دقت نظر بزرگان بر ارتباطات شاگردانشان

درحالی‌که ایشان مَجلی و مجرای فیض پروردگار را وسیع می‌دید و منحصر به یک راه و به یک طریق نمی‌کرد. منتها به موازات همین قضیّه شدیداً رفقا و تلامذۀ خودشان را از ارتباط با خنّاسانِ يُوَسوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ، از ارتباط با آنهایی که دچار تردید می‌کنند باز می‌داشتند. بله، یک وقتی یک نفر مکلّف است و دستور دارد که برود صحبت کند، محاجّه کند، مواضع را رو بریزد، خب آن یک مطلب دیگر است. یک وقتی نه! ارتباط به عنوان رفتن و آمدن و سلام و علیک کردن و امثال‌ذلک، این ارتباط مضرّ است، این ارتباط تأثیر سوء دارد.

کلام امام معصوم خط قرمز معارف دینی

شما روش بنده را تا به حال دیده‌اید، بنده هیچ‌وقت نگفته‌ام بیاییدحرفی را که من می‌زنم بپذیرید. تا به‌حال مطالب و بحث‌هایی که خدمت رفقا داشته‌ایم یک سال و دو سال که نبوده است، حالا چه زمانی که ما مشهد بوده‌ایم و چه بعد از مرحوم آقا. بنده در زمان مرحوم آقا در مدرسۀ آقای خوئی وقتی که این مباحثات را داشتیم با طرح مطالب به طور آزاد آن‌چنان آزاد برخورد می‌کردم که در خود زمان مرحوم آقا افراد تعجب می‌کردند، چطور من اینطورآزاد دارم این بحث را مطرح می‌کنم در عین اینکه ممکن است نتیجه و نظر، مخالف با بعضی از مطالب دربیاید؟! می‌گفتم: مباحث طلبگی است. طلبه باید مباحث را آزاد مطرح کند. ایشان این‌طور ما را پرورش داده‌اند. خیال نکنید که این قضایا مربوط به بعد از فوت مرحوم آقا هست. در زمان حیات مرحوم آقا، بنده مطالب و مباحث فلسفی، غیر فلسفی، اصولی و فقهی داشتیم. یادم هست که در بحث خمس بعضی از دوستان که در آنجا می‌آمدند ـ بعضی از ایشان فوت کرده‌اند، خدا رحمت کند ـ اینها متعجب بودند از اینکه چرا من یک روش خاصی را در مباحث پیگیری نمی‌کنم. گفتم مباحث و تعلیم که روش خاص ندارد. طلبه که نباید به دنبال گزینش کردن و انتخاب و اختیار مطالب باشد. طلبه، طلبه است. ما باید به امام صادق علیه السّلام پاسخ‌گو باشیم، همین! فقط ما باید به امام صادق پاسخ‌گو باشیم و کس دیگری هم در اینجا نیست. و این قضیه‌ای که مرحوم آقا بنده را در قبال افراد دیگر تائید می‌کردند در اینکه نسبت به دیدگاه‌ها من باز هستم، قضیه آن را چند مرتبه خدمت رفقا عرض کرده‌ام؛ یک قضیّه و دو قضیّه نبوده است.