
کیفیت تبدیل سیئات به حسنات
تفسیر آیۀ ﴿أُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَهُ سَئَِّاتِهِمۡ حَسَنَٰات
در این گفتار مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس اللّه سرّه، به کیفیت تبدیل سیّئه به حسنه پرداخته است. ایشان ضمن اشاره و نقد برخی دیدگاهها در این باره، به واکاوی حقیقت این تبدّل میپردازد و بیانی بدیع و عرفانی ارائه میکند و در ضمن، با بیان حکایات و اشاره به سیَر بزرگان، مطلب را تقریر و به اذهان تقریب مینماید. حضرت استاد با اشاره به این نکته که تصور عموم مردم در انجام عبادات، جمع کردن ثوابِ بیشتر است، به این پرسش پاسخ میدهند که آیا همین مقدار برای رسیدن به مقام عبودیت، کافیست؟ در ادامه استاد حسینی طهرانی به بیان نکاتی پیرامون کیفیت مواجهه نفس با مسائل مختلف میپردازند و خلوص نیت را شرط اساسی برای پذیرش اعمال میدانند.
کیفیت تبدیل سیئات به حسنات
توضیحات:
در این گفتار مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس اللّه سرّه، به کیفیت تبدیل سیّئه به حسنه پرداخته است. ایشان ضمن اشاره و نقد برخی دیدگاهها در این باره، به واکاوی حقیقت این تبدّل میپردازد و بیانی بدیع و عرفانی ارائه میکند و در ضمن، با بیان حکایات و اشاره به سیَر بزرگان، مطلب را تقریر و به اذهان تقریب مینماید. حضرت استاد با اشاره به این نکته که تصور عموم مردم در انجام عبادات، جمع کردن ثوابِ بیشتر است، به این پرسش پاسخ میدهند که آیا همین مقدار برای رسیدن به مقام عبودیت، کافیست؟ در ادامه استاد حسینی طهرانی به بیان نکاتی پیرامون کیفیت مواجهه نفس با مسائل مختلف میپردازند و خلوص نیت را شرط اساسی برای پذیرش اعمال میدانند.
کیفیت تبدیل سیئات به حسنات
2أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرّحیم
حقیقت معنای علیّ مع الحق
ایشان (یکی از شاگردان) الان داشتند سؤال می کردند [دربارۀ] این آیهای که دارد [﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ...﴾1]. چند روز پیش ما راجع به «علیٌ مَعَ الحَقّ و الحَقّ مَعَ عَلی»2 صحبتهایی کرده بودیم.
آنجا عرض کردیم که هرجا که حقّی هست، کاری به ارتباطش با تشیّع و اسلام و اعتقاد به نحلۀ خاصّ ندارد، هرجا که حقّ است، در آنجا علی حضور دارد. حالا میخواهد یهودی باشد، میخواهد نصرانی باشد، میخواهد در محاکمۀ بین دو کمونیست باشد؛ میخواهد در افراد غیر ملتزم یا ملتزم باشد ـ هرجا میخواهد باشد ـ در هر نقطهای از عالم وجود، هرجا که حقّ و باطلی هست؛ در آن موقفِ حقّ، در آنجا علی است و شما سایۀ علی را در آنجا مشاهده میکنید. و در قبالش هم هرجا که باطل است، خب بالأخره شیطان و امثالذلک و آنها هم، در جای خودشان هستند. آن ریشۀ حق به خودِ نفسِ وجود امیرالمؤمنین برمیگردد. بعد ایشان فرمودند که: خُب این آیه که دارد ﴿ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ﴾3، این ﴿هُوَ﴾ اشاره به حقیقت ذات میکند. پس ما میتوانیم بگوییم که امیرالمؤمنین، متجلّی آن حقیقت ذات است؛ که هرجا حق است، پس آنجا علی است.
گفتیم: «حرف خوبی است! حرف، حرف درستی است و صحیح است.» و این آیه، اشاره به این دارد که الله که مستجمع جمیع صفات است، الله ذاتٌ مستجمعٌ بجمیع الأسماء و الصفات است دیگر، که مقام هو هویت را به اضافۀ مقام واحدیت در همۀ مراتب وجود حائز است. این الله [حق است].
حقیقت معنای اللَهُ نُورٌ و هُوَ ٱلۡحَقُّ
﴿ٱللَهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ﴾4 نور سماوات و أرض که آن تجلیات ماهویّۀ حقیقت هوهویّۀ ذات است، به واسطۀ اسماء و صفات پیدا میشود. لذا میفرماید: ﴿نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ﴾، یعنی حقیقتدهندۀ به آسمانها و زمین، ظاهرکنندۀ آسمانها و زمین. [یعنی] اگر الله نباشد، نه آسمانی هست و نه زمینی هست، نه عوالمی هست و نه خلقی هست و نه تکوّنی هست، هیچ چیز نیست. پس آن نور سماوات و أرض که همان ظاهرکنندۀ حقائق ماهویّۀ مقیّده، از بطن بسیط الحقیقة و وجود بالصرافه [میباشد]، آن الله است5.
- . سوره حج (22) آیه62
- . رجوع شود به امام شناسی، ج 1 ص 222 که مصادر متعددی از کتب اهلسنت برای این حدیث ذکر شده است.
- . سوره حج (22) آیه62
- . سوره نور (24) آیه 35
- . برای توضیح بیشتر در مورد آیه نور رجوع شود به تفسیر آیه نور، جلسه اول و الله شناسی، ج 1 ص 25 تا 76 تألیف علامه طهرانی رضوان الله علیه.
