کیفیت تبدیل سیئات به حسنات

این کلامی که امیرالمؤمنین راجع به مؤمن دارد: أمات نفسه و أحیا عقله¹. آن مؤمن، خودش را به موش‌مردگی نمی‌زند، نفسش را می‌کشد. وقتی کشت، یعنی مُرده است و تمام شد! وقتی این مرد، آن وقت [مصداق] أحیا عقله می‌شود! عقل می‌آید رشد می‌کند و نور و بهاء خودش را نشان می‌دهد. در این عبودیت‌ها و اینها همین‌طور است، خیلی از این عبودیت‌ها موش‌مردگی است. خدا هم که بلد است می‌گوید: ما را دیگر سر کار نگذار تو رو به خدا، از ما مایه نگذار!

اگر شخص به آن عبودیت برسد [راه او درست می‌شود]. چه زمانی به آن عبودیت می‌رسد؟ [وقتی که] انسان بفهمد گناه‌کار است. بفهمد، حس کند. حس کند که اگر خدا نظرش را برگرداند، هیچ فرقی نمی‌کند. این احساس اگر در ما پیدا شد، بالاترین نعمت است. خجسته نعمتی است و مبارک مهمانی است که این مهمان به ضیافت دل ما آمده و ما باید این را نگه داریم.

وصول ائمه به حقیقت عبودیت، بدون ارتکاب معصیت

ائمۀ ما علیهم السّلام بدون این [ارتکاب معاصی] به این مسئله رسیدند. حالا فهمیدی در دعای أبی حمزۀ ثمالی، امام سجاد علیه السّلام عرض می‌کند که: أنا الّذی عصیتُ جبّار السّماء، أنا الّذی علی ربه اجتری و أنا الذی اعطیتُ علی المعاصی الجلیلة الرُّشا، یعنی چه؟ این امام سجاد بدون اینکه این گناهی که ما می‌کنیم [را مرتکب شود به اینجا رسیده است]. ما رشوه می‌دهیم، ما گناه می‌کنیم، شراب می‌خوریم، دزدی می‌کنیم، دروغ می‌گوییم، تهمت می‌زنیم، همه کار می‌کنیم. [اما] امام سجّاد بدون اینکه این کار را انجام بدهد این حال را دارد. [ واقعا این حال را] دارد. و وقتی دارد می‌گوید: أنا الذی علی ربه اجتری، «واقع» را دارد می‌گوید. نه‌اینکه مثل اینهایی که می‌گویند: «[امام] برای ما دارد می‌گوید! یا فیلم بازی می‌کند یا مثلاً صورت حال بقیّه را دارد می‌گوید.» نه آقا! امام خودش را دارد می‌گوید. می‌گوید: «من این هستم. من چنین حالی دارم.» بدون اینکه گناه کرده باشد. خب امام معصوم است، عصمت مطلقه دارد. عصمت مطلقه در همۀ مراتب دارد. و همان باعث شده که این حال را داشته باشد، چون عصمت مطلقه دارد. اگر عصمت مطلقه نداشت این را نمی‌گفت. چون عصمت مطلقه دارد هم در مرتبۀ ذات، هم در مرتبۀ فعل، هم در مرتبۀ خیال، هم در مرتبۀ قلب، هم در مرتبۀ ضمیر، هم در مرتبۀ سرّ و هم در مرتبۀ ذات که از سرّ بالاتر است. چون امام دارای عصمت مطلقه است، می‌گوید: أنا الّذی عصیت جبّار السّماء، أنا الّذی علی سیّده اجتری و أنا الذی اعطیتُ علی المعاصی الجلیلة الرّشا.²