بسته بودن فضای حاکم بر حوزه علمیه

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

الحمد لله رب العالمین

و الصّلاة و السّلامُ علی سیّدنا و نبیّنا أبی‌القاسمِ محمد

و علَی آلِهِ الطیّبین الطّاهرین‌

و اللعنة علَی أعدائِهم أجمَعینَ‌

کلام علامه طباطبایی راجع به فرهنگ غرب

مرحوم علامه طباطبایی رحمةالله‌علیه می‌فرمودند: «غرب برای ما مضراتی داشت.» مهم ‌[ترین آن ترویج] فرهنگ بی‌بندوباری بود که قبلاً در ایران نبود؛ اگر هم بود، مخفیانه بود. بی‌بندوباری به این کیفیت آشکار نبود. ملزوم بی‌بندوباری، سست شدن اعتقاد مردم نسبت به مبانی وحی بود. لازمه [و] آثار و تبعاتش را [هم] که خب آدم می‌بیند. آثار و لوازمش همین بی‌بندوباری و امثال‌ذلک بوده؛ [این] که مردم نسبت به دین و [مسائل دینی] بی‌بندوبار شوند، بی‌توجه شوند، سبک بگیرند و آن التزام را نداشته باشند، آن پایداری را نداشته باشند. اینها از مسائلی است که این قضیّه در پی داشته است.

ولی یک نکتۀ حُسنی که در اینجا [و] این مسئله بوده است، این بوده که دیگر آن تحجرها و تعصب‌ها و آن یک‌سویه نگریستن به عرفا و صوفیه، جایگاه خودش را از دست داد و آن فشارهایی که بر اینها می‌آوردند [از بین رفت]. مردم همه به‌دنبال متابعت کورکورانۀ متنفذین بودند؛ اینها می‌آمدند متعرض می‌شدند [و] می‌کشتند؛ در این‌طرف و آن‌طرف، بسیاری از افراد را می‌کشتند.¹

کشتن بزرگان به‌دست اهل ظاهر

یکی از افرادی را که کشتند، همین معصوم علی‌شاه بود دیگر. حاج محمدرضا دَکنی و شاگردانش² را [نیز کشتند]. درویش‌کشی یک مسئلۀ آشکاری بود. نورعلی‌شاه هم همین‌طور به قتل رسید؛ مثل‌اینکه به او سم دادند. این مسئله خب بوده.³ و تمام اینها به‌خاطر عدم یک روش صحیح پذیرش بوده؛ مسائل و مطالبی که مطرح می‌شود، بایستی فیلتر شده باشد و هر چیزی نبایستی که بگذرد. این دأب و دِیْدَنی بوده که از سابق در این مسئله مطرح بوده است.

ایشان می‌فرمودند: «وقتی که غرب آمد و فرهنگ غرب آمد، با همۀ مضراتش این حُسن را داشت که این سد را شکست و دیگر این‌طور نیست که همه نسبت به این قضیّه بخواهند عکس العمل نشان بدهند»⁴ بلکه این را هم جریانی در [کنار] سایر جریانات قرار می‌دهند.