تبیین و بررسی چند موضوع فقهی مورد ابتلا

الآن الکل یکی از مصارف ضروری است مخصوصاً آن الکل انگور که می‌گویند مصارف طبی دارد و میزان خالصی‌اش بیشتر از همه است و در عمل جراحی استفاده می‌شود؛ الآن فی‌حدنفسه خرید و فروش آن بلامانع است.

احتیاط علامه طهرانی در نحوۀ خرید الکل طبی 

من یادم است وقتی که بچه بودم، شش یا هفت‌ساله با مرحوم پدرم داروخانه می‌رفتم. داروخانه در سرچشمه به اسم آقای جوهرچی بود، خدا رحمتش کند، بسیار متدین و بسیار مرد خوبی بود. پول‌هایی که از الکل و این‌ها بود در یک جعبه می‌گذاشت که با پول داروهای دیگر قاطی نشود، آن‌‌وقت مرحوم پدرم هم این را می‌دانست؛ وقتی که مثلاً الکل می‌گرفتند (چون آمپول می‌زدند) می‌گفتند: «در ازای شیشۀ الکل پولش را می‌دهم، این پول مال شیشه است» این فقط یک جهت برای توطین نفس بود! والا کسی در ازای شیشه یک‌دفعه سی تومان نمی‌دهد، شیشه که دو ریال است، نمی‌آید سی تومان پول بدهد! نه! نیازی به این چیزها نیست، خود پول در مقابل الکل چه اشکالی دارد؟! حکم الکل در آن موقع، حکم عدم انتفاع بود و بر اساس عدم انتفاع، شارع این حکم را مترتب کرده است.

حکم خرید و فروش خاک

همین خاک طاهر است یا نجس است؟ طاهر است شما [اگر] خاک را بفروشید، معامله باطل است؛ چون عدم انتفاع است. ولی همین خاک را می‌خواهید در باغچه بریزید، معامله اشکال ندارد، خاکی که برای باغچه است و خاکی که شما همین‌طوری بخرید دو حکم دارد، درحالی‌که هر دو یکی است؛ یکی انتفاع محلّله و عقلایی، یکی هم عدم انتفاع محلله و عقلایی است و هیچ تفاوتی هم نمی‌کند؛ لذا شرط برای صحت معامله، مسئلۀ قیمت‌داشتن و ارزش‌داشتنِ عقلائیه است؛ یعنی وقتی که شارع معامله را امضاء می‌کند، این امضای شارع بر اساس سیرۀ عقلائیه است که عقلا بِنا را در تعامل عوض و معوَّض بر ارزش مالیه قرار می‌دهند.