تبیین و بررسی چند موضوع فقهی مورد ابتلا

معلوم است که مسالۀ حرمت، به نفس نجاست مِن حیثُ هی هی بر نمی‌گردد؛ چون نجاستش از بین نرفته، [بلکه] به عدم انتفاعِ از عین برمی‌گردد. حالا عدم انتفاع تبدیل شده به انتفاع عقلایی، الآن اگر خون نباشد، فرد بیمار در بیمارستان می‌میرد. سابق که عمل جراحی نبود، فرد آپاندیسیت می‌گرفت و می‌مرد (خدا رحمتش بکنه!) اما حالا که جراحی‌اش می‌کنند. [اگر] هموگلوبینش هم پایین است باید خون تزریق بشود [والا] تلف می‌شود. و این مسئله خودِ عنوان را متحوِّل می‌کند: عنوان عدم انتفاعی که تبدیل می‌شود به انتفاع.

حکم خرید و فروش الکل

مسئلۀ الکل همین‌طور است. الکل همان خمر است، منتهیٰ خصوصیّات و درصدش تفاوت دارد: چهل‌درصدی داریم، سی‌درصدی داریم، بیست‌درصدی داریم و این‌ها را شما بهتر می‌دانید! شارع این خمر را به‌واسطۀ الکلش حرام کرده، نه به‌واسطۀ آن جزء دیگر، لذا اگر شما از خمر آن سی درصد الکل را بگیرید، این خمر نیست، مایعی است مثل بقیّۀ مایعات. شما اگر الآن در آزمایشگاه خمر را بردید و الکلش را جدا کردید بقیّه‌اش شربت است. شیرین است یا تلخ؟

تلمیذ: تلخ است.

استاد: شاید تلخی‌اش هم به‌خاطر الکل باشد، حالا اگر الکلش را در آزمایشگاه برداشتند، حکم ثانوی دارد. حالا اگر بگویید آقا این قبلاً الکل داشته و الآن ندارد، هذا امرٌ آخر (این الآن یک چیز دیگری است). اگر در آزمایشگاه پلاسمای خون را بیرون کشیدید و جدا کردید ـ حالا خیلی مصارف دارد ـ این نجس نیست، این دیگر خون نیست. خونی که فقط اجزایش را جدا بکنند، گلبول سفیدش را جدا بکنند، پلاسمایش را جدا بکنند، ترکیبات دیگرش را جدا بکنند، هرکدام از این‌ها برای خودش نجس نیست؛ بله! این‌ها اگر با هم ترکیب بشود، می‌شود دم و آن نجاست بر آن بار می‌شود؛ لذا خود پلاسمای تنها را شما می‌توانید بفروشید، خرید و فروش آن اشکال ندارد؛ چون دیگر دم به حساب نمی‌آید. این مجموعه من‌حیث‌المجموع دم به حساب می‌آید.