شرط تأثیر ذکر و آداب قرائت دعا و مناجات

أعوذُبِاللَه مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحيم‌

وصلَّى اللَه عَلَى سيّدنا و نبيّناأبى‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلى آله الطّيبين الطّاهرين و اللعنة عَلَى أعدائِهِم أجمَعينَ‌

صحیح نبودن سریع خواندن ادعیه و اذکار

… نه حالا فقط به صرف ایشان، نه، ولی به طور كلی خب ایشان هم نظرشان بر این بوده و این را من نگفتم حالا و همه هم متوجه این قضیه باشند. 

در دعاهایی که خوانده می‌شود، چه زیارت عاشورا، چه دعاها، مثلاً دعای صباح در صبح، دیده می‌شود که بعضی در خواندن دعا عجله دارند! یعنی صرفاً منظور [آنها] این است که دعا خوانده بشود و به ثوابی برسیم؛ یا به‌واسطۀ گوش دادن یا به‌واسطۀ قرائت زیر لب و آهسته. و این مسئله در مورد قرائت قرآن هم صادق است.

حتّی من یک وقت از یکی از آقایان که معروف هم است و اهل اخلاق و اینهاست شنیدم که داشت می‌گفت: «قرآن بخوانید، قرآن را تند هم بخوانید عیبی ندارد! غلط هم بخوانید اشکال ندارد! ملائکه خودشان درست می‌کنند و [بالا] می‌برند!» لابد سَر و تَهِ آن را درست می‌کنند و اِدیت¹ می‌کنند! و اِعراب و فونت و اینهایش را تنظیم می‌کنند تا [وقتی] می‌برند پیش خدا مشکلی نباشد!

دستیابی به حقیقت ذکر، با قرار گرفتن انسان در فضای آن

این مسئله صحیح نیست؛ دعا یک معنایی دارد، یک حقیقتی دارد که آن حقیقت و آن معنا باید با خواندن دعا و تصوّرِ معانی دعا و قرار گرفتن در آن حال [در نفْس انسان قرار بگیرد]. [باید] انسان خودش را در آن فضا قرار بدهد، و الاّ صرف خواندن آن دعا، نمی‌گوییم ثمره‌ای ندارد، [ولی] ثمره‌ و نتیجه‌اش کم است.

توصیۀ مرحوم حدّاد: «اگر ذکر، صرف تکرار باشد، اثر مطلوب را ندارد»

یک‌وقت مرحوم آقای حدّاد به بنده می‌فرمودند: «همیشه باید ذکر یونسیّه‌ات را با حال بگویی. [باید] حال داشته باشی و ذکر یونسیّه را بگویی!» البتّه این را رفقا بدانند که اگر در سجده میّسر نشد، می‌توانند ذکر یونسیّه را در حال حرکت هم بگویند؛ منتها خودشان را در [حالت] سجده فرض کنند و بگویند، و اشکالی ندارد؛ در حال حرکت، در حال نشسته، اگر با کسی در جایی صحبت نمی‌کنند اشکالی ندارد. آقای حدّاد می‌فرمودند: «اشکال و ایراد ندارد.»