شرط تأثیر ذکر و آداب قرائت دعا و مناجات

لزوم تأنّی و توجه در هنگام قرائت دعا برای تأثیر بیشتر در نفْس

این دعاها هم همین است. من می‌بینم رفقا دعا که می‌خوانند، تند می‌خوانند و می‌روند. روی دعا باید ایستاد. روی جملات دعا باید با تأنّی رفت جلو که آن مفاهیم دعا تأثیر بگذارد. اگر دعای افتتاح را همین‌طور [تندتند] بخوانیم: اللهمّ إنّی افتتح الثّناءَ بِحمدِک...،¹ خب آدم نمی‌فهمد چه شد؛ افتتاحش چه شد و اختتامش چه شد! ولی اگر با تأنّی بخواند و طول بدهد و افراد، رفقا (آنها که خیلی با عربیّت و اینها آشنا نیستند) هم قبلاً دعا را گوش داده باشند و به معانی‌اش نگاه و توجه کرده باشند، آن‌وقت این هم با تأنّی خوانده شود، تأثیر بیشتری دارد و در انسان مؤثّرتر است. و فوقش حالا نیم‌ساعتی بیشتر می‌شود؛ البتّه در دعاهای طولانی [و الاّ] در دعاهایی که کوتاه است فوقش ده دقیقه اضافه می‌شود. ولی آن خیلی تأثیرش بیشتر است.

و ایشان [مرحوم آقا] هم همیشه در جلسات این را به ما می‌فرمودند؛ حتّی یک دفعه که من دعای سمات می‌خواندم، ‌فرمودند:

آهسته (یواش) بخوانید آقا! تندتند نخوان! کسی دنبالت نکرده! آهسته بخوان تا این الفاظ و معانی فقط صرف یک گذشت رژه‌ایِ نظامی در ذهن نباشد و معانی هم جای خودش را داشته باشد.

و [آهسته خواندن] خیلی تأثیرش در [نفْس] بیشتر است. مخصوصاً در مناجات‌های شعبانیّه و دعاهای ماه رجب یا ماه رمضان که مناسبت‌های ماه است و دارای مضامین خیلی عالی هستند؛ اینها هم همین‌طور. یا مثل دعای کمیل؛ در دعای کمیل دیده‌اید؟ افراد کشش می‌دهند؛ به‌خاطر اینکه خودشان متوجّه این قضیّه هستند که این با تأنّی خواندن برای اینها [مؤثرتر] است و این در همۀ ادعیه به این کیفیّت است.

یک دعاهایی خوانده است آن آقای... خدا رحمتش کند. خیلی سابق، زمان مرحوم پدرمان، همان زمان‌ها؛ زمان بچگی‌مان بود. [مسئول سایت] گفته بود آن دعای... را روی سایت می‌گذارم. البتّه من گفتم که [اول] تماس بگیرند و از آن شخص که این دعاها را خوانده استجازه کنند؛ که با اجازۀ ایشان باشد؛ بی‌اجازه نباشد. حالا نمی‌دانم دیگر چه شده. قرار بود یکی دعاهای ماه رجب بود و یکی هم مناجات شعبانیّه. من این را یادم است که مرحوم آقا [علامۀ طهرانی] با همان ضبط‌های آن زمان ضبط کرده بودند و برای خودشان شب‌ها می‌گذاشتند. آن را اگر افراد [گوش کنند] خوب است که نگاه کنند کیفیّت دعا را یاد بگیرند که چطور است. مثلاً مناجات شعبانیّه را که من می‌بینم همین‌طور [تندتند] می‌خوانند: «أللَهمّ صَلِّ عَلیٰ محمّدٍ و آلِ محمّدٍ و اسْمَع دُعائی إذا دَعَوتُک و اسْمَع نِدائی إذا نادَیتُک... .»² این را همین‌طور [سریع و گذرا می‌خوانند]. اما اگر آن را نگاه کنید [بسیار با تأنّی] می‌گوید: «و اسْمَع نِدائی إذا نادَیتُک!» با یک تأنّی و با یک [صدای کشیده] خوانده می‌شود. خیلی هم تفاوت نمی‌کند؛ فوقش ده دقیقه بیشتر بشود و کل مناجات شعبانیّه بیست‌وپنج دقیقه بشود. اما خیلی موثّر است؛ یعنی انسان احساس می‌کند که حال و هوایش فرق می‌کند.