تفسیر آیۀ ﴿الله ولي الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات إلي النور﴾

معلوم می‌شود ذكر ممكن است معانی مختلفی داشته باشد. یك معنی‌ای ابتدایی به ذهن یك نفر برسد ... همین لا إله إلّا اللَه كه یك جمله كوتاه و مركّب از چند حرف است، من اگر از شما بپرسم هركدام شما یك جور جواب مرا می‌دهید. می‌خواهید بپرسم؟! لا إله إلّا اللَه، همین لا إله إلّا اللَه، صبح تا شب می‌گوییم لا إله إلّا اللَه، سبحان اللَه، این‌ها، این لا إله إلّا اللَه، حالا تازه لا إله إلّا اللَه یك معنایی است كه متداول است و همه نسبت به این آشنایی دارند، حالا چه برسد به این‌كه بخواهیم یك خرده دقیق بشویم. آن‌وقت می‌بینیم ا! عجب!

این را من خدمت شما عرض كرده‌ام دیگر. نمی‌دانم شاید همین‌جا هم گفته‌ام یا جای دیگر، قضیه آن شخصی كه آیه قرآن را به سی‌طور معنا كرد!

او شخصی از بزرگان نجف بود، مرحوم آخوند ملا فتحعلی سلطان‌آبادی كه خیلی مرد بزرگی بود، در زمان حدود صد سال پیش و اینها بود، یا هشتاد سال پیش.

ایشان فرد بسیار بزرگی بود و اهل معنا بود. اما عارف نبود، آن مسئله عارف یك مطلب دیگری است، آن افق دیگری است. بزرگان نجف، امثال مرحوم نائینی و مرحوم آقا ضیاء عراقی و مرحوم كمپانی و اینها می‌رفتند پای درس تفسیرش. جلساتش هم عمومی نبود. در شب‌های ماه مبارك، درب منزلش بسته بود، فقط افراد خصوصی می‌آمدند، در می‌زدند، درب را باز می‌كردند؛ درب باز نبود هركسی بیاید برود. امثال اینها یك ده بیست نفری بودند، از این نخبه‌های بزرگان نجف، پای درس ایشان می‌رفتند، ایشان شب‌های ماه مبارك بعد از نماز مغرب دو ساعت كه از شب می‌رفت، یك جلسه قرآنی داشتند و نیم ساعت قرآن می‌خواندند و بعد هم تفسیر می‌كردند و ... هرشبِ شب‌های ماه رمضان بوده است. عرض كردم مجلسشان هم مجلس خاص بود، عام نبود كه هركس بخواهد برود.

این قضیه را خودِ مرحوم آقای حكیم در حاشیه بر كفایه آنجا من دیده‌ام كه این قضیه را به مناسبتی نقل می‌كنند.