معیار حجیت سلسله‌های متصوفه

نکتۀ کلیدی مکتب عرفانی ملا حسینقلی همدانی

و اما آنچه که مورد نظر هست و باید به آن توجه بشود و به‌خصوص در مکتب مرحوم آخوند ملاحسینقلی همدانی مورد توجه قرار گرفته آن عبارت است از نفس عمل.

مرحوم آقا در کتاب‌های خودشان و در سخنان خودشان و همین‌طور سایر بزرگان امثال مرحوم کربلایی و اینها، روی این قضیّه تاکید می‌کردند که به صرف بیا و بروی یک فرد نگاه نکنید، به صرف ظاهر یک فرد نگاه نکنید، به صرف اشاعاتی که در دور یک شخص قرار دارد نگاه نکنید. بروید خودش را ببینید، حرفهایش را ببینید، صحبت‌هاش را ببینید، مطالبی را که از او نقل می‌شود مشاهده کنید، کارها و تصرفات را ببینید تااینکه به خود اصل قضیّه برسید و ببینید که آیا مطالبی که دارد، کارهایی که دارد، اینها با شرع منطبق هست یا نیست؟! با مبانی عقلانی منطبق هست یا نیست؟! و خداوند مبانی را قرار داده است و توضیح داده است و روشن کرده است و فقط هم پای سفره و برنج زعفرانی و خورش قورمه سبزی اینها به دست نمی‌آید! باید در سفر با او باشید، در مرض و صحت با او باشید، در گرفتاری با او باشید، رفتار مختلفش را ببینید، ببینید همیشه در یک شخصیت واحد است یا اینکه نه این شخصیت بالا و پایین می‌رود؟!

آخر ما خیلی ادعا داریم. از یک طرف می‌گوییم که دست خدا با ما است، ملائکه ما را کمک می‌کنند ولی همین‌که یک خُرده ورق برمی‌گردد شروع می‌کنیم به زمین و زمان فحش و سب دادن! خب این برای چیست؟! برای این است که تمام ادعاهایی که تا به حالا بوده دروغ است!

انطباق با موازین، معیار صحت و سقم سلسله‌ها 

اگر قرار باشد بر اینکه شخص یک شخصیت واحد باشد آن علی است؛ در مسجد کوفه که نماز می‌خواند یک شخصیت دارد، در جنگ صفین وقتی که آن لشگر معاویه را هزیمت می‌دهد همان شخصیت را دارد، وقتی هم که قرآن‌ها را سر نیزه می‌کنند و شکست می‌خورد همان شخصیت را دارد، یک شخصیت! این شخصیت در مواطن مختلف ظهور و بروز مختلف دارد؛ ولی یک شخصیت است عوض نمی‌شود، زیر و رو نمی‌شود خودش را نمی‌بازد، خودش را نمی‌بازد!