
معیار حجیت سلسلههای متصوفه
ملازم نبودن انتساب به ائمه با اتقان طریق
معیار و ملاک حجیت سلسلههای صوفیه از طریق انتساب به ائمه موضوعی است که حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) در این سخنرانی ارزشمند آن را مورد بررسی قرار داده اند. ایشان با ذکر مثالهایی از وجود انحراف فکری در فرقههای چون قادریه در عراق، ایران، الجزایر و تونس، همچنین وقوع انحراف دینی و اخلاقی در سلسلههای چون نعمت اللهیه و صفی علیشاه پس از فوت رئسای این سلسلهها در ایران، معتقدند صرفا انتساب یک سلسله به ائمه، تضمینکننده اتقان و خلوص آن سلسه نیست. همچنانکه نزدیکی فرد خاصی به امام معصوم، به دلیل احتمال پیدایش انحرافات اخلاقی و اعتقادی در افراد، دلیلی بر تأیید دائمی افراد نیست. ایشان در بخشی دیگر از فرمایشات خود، با اشاره به فعال بودن ولایت ائمه نیاز به واسطههای غیر ائمه را نفی و توسل مستقیم به امام زمان (عج) را بهترین راه برای هدایت بشر معرفی کرده و بر انطباق عمل و رفتار فرد با موازین شرعی و عقلانی تأکید میکنند.
معیار حجیت سلسلههای متصوفه
توضیحات:
معیار و ملاک حجیت سلسلههای صوفیه از طریق انتساب به ائمه موضوعی است که حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) در این سخنرانی ارزشمند آن را مورد بررسی قرار داده اند. ایشان با ذکر مثالهایی از وجود انحراف فکری در فرقههای چون قادریه در عراق، ایران، الجزایر و تونس، همچنین وقوع انحراف دینی و اخلاقی در سلسلههای چون نعمت اللهیه و صفی علیشاه پس از فوت رئسای این سلسلهها در ایران، معتقدند صرفا انتساب یک سلسله به ائمه، تضمینکننده اتقان و خلوص آن سلسه نیست. همچنانکه نزدیکی فرد خاصی به امام معصوم، به دلیل احتمال پیدایش انحرافات اخلاقی و اعتقادی در افراد، دلیلی بر تأیید دائمی افراد نیست. ایشان در بخشی دیگر از فرمایشات خود، با اشاره به فعال بودن ولایت ائمه نیاز به واسطههای غیر ائمه را نفی و توسل مستقیم به امام زمان (عج) را بهترین راه برای هدایت بشر معرفی کرده و بر انطباق عمل و رفتار فرد با موازین شرعی و عقلانی تأکید میکنند.
معیار حجیت سلسلههای متصوفه
7خب آنهایی که بعد او هستند که دیگر امام متکفل آنها نیست؟! امام که آنها را گارانتی و تضمین نمیکند که هر کسی بعد از من است و مدعی انتساب به من است من یک مُهر صحت روی او زدم، نهخیر! ما یکهمچنین چیزی نداریم بلکه بر خلافش داریم که افرادی که بعد از امام آمدند ـ بسیاری از این افرادی که خودشان نائب خاص امام بودند ـ بر علیه امام بلند شدند.
علی بن ابی حمزه بطائنی مورد لعن امام رضا قرار گرفت1. هلالی مورد لعن امام عسگری قرار گرفت.2 بسیاری از این افرادی که واقفیّه بودند اینها افرادی بودند که در زمان خود موسی بن جعفر مورد وثوق بودند و حضرت افراد را ارجاع میدادند!
عدم ملازمه بین ارجاع دادن به اشخاص و حقانیت وی
آخر صحبت سر این است که الآن میگویند: «فلانی از طرف مرحوم آقا افراد به او ارجاع داده میشوند» آخر آقا بالاتر است یا موسی بن جعفر یا امام رضا؟! افراد در آن زمان ائمه به اینها ارجاع داده میشدند ولی همینکه امتحانی پیش میآید همینکه یک در باغ سبز دنیوی نشان داده میشود بار زمین میگذاریم، خیلی راحت بار زمین میگذاریم و امام معصوم را کنار میزنیم؛ صاف مثل آب خوردن! خوشمزه است، جاذب است، جاذب است، خوشمزه است! او هم هنوز نرسیده است و این ولایت به عمقش نفوذ نکرده است این ارتباط با امام ریشه در جانش ندوانده است که او را مثل افراد دیگر برگرداند؟! سلام و صلوات و بهبه! فقط امام موسی بن جعفر هان! چون پولها میآید، فقط موسی بن جعفر است و غیر از موسی بن جعفر نیست و باید همه به دنبال موسی بن جعفر بروند!
خب همینکه موسی بن جعفر سر بر زمین گذاشت حضرت[امام رضا] میگویند:
«آن پولهایی که نزد تو است بفرست به طرف ما مگر مال پدر من نبود، دست تو چهکار میکند؟! بفرست.»3
یکدفعه اینجا میبینید عجب! خب این همه مردم آمدن به ما مراجعه و فلان کردند و درهم، دینار، کنیز، کنیز، و فلان آوردند چه شد؟! و بعضیها در پول بار زمین میگذارند، بعضیها در این مسائل دیگر بار زمین میگذارند، بعضیها در شخصیت بار زمین میگذارند، بالأخره خدا راههای امتحان و تجربه امور نفسانی را متعدد قرار داده! همه باید خودمان را در این موارد بیازماییم که برای همه هم پیش میآید. هم امتحان از پول پیش میآید، هم امتحان از زن پیش میآید، هم امتحان از بچه پیش میآید، هم امتحان از رفیق و هم امتحان از مسائل شخصیتی و اینها پیش میآید، برای همه ما پیش میآید و این امتحانات همه هست. درست؟!
- رجال الکشی، ص 444 و 445.
- رجال النجاشی، ص 83؛ الغیبة، شیخ طوسی، 399.
- رجوع شود به الغیبة، شیخ طوسی، ص 65.
