پیوند معنویت و زندگی مادی در اسلام؛ پاسخ به یک شبهه اساسی

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرّحمن الرّحیم

در این مدت و فاصله، اگر مسائل و مطالعات و برداشت‌های مختلف، برای کسی سؤالی به‌وجود آورده، [مطرح کند تا] ما به اندازۀ فهم خودمان خدمتشان [پاسخ آن را] عرض کنیم. ایشان فرمودند: «یکی از رفقا یک مطلبی را راجع به همین مطالبی که امروز صحبت می‌شود، مطرح کرده‌اند.»

پیوند بُعد معنوی و بُعد مادّی در اسلام

دین اسلام یک دین متکامل و اکمل همۀ ادیانی است که تا به‌حال از طرف پروردگار، برای رشد و تعالی انسان آمده است. اصلاً دین، برای رشد و تعالی آمده، نه برای توقف و رکود. این رشد و تعالی طبعاً باید در دو زمینه: یکی زمینۀ معنوی و یکی هم زمینۀ ظاهری انجام بگیرد؛ چون انسان مخلوطی از باطن و ظاهر است. [از این‌رو] به‌واسطۀ ارتباط بین ظاهر و باطن و تأثیرگذاری ظاهر در باطن، و بالعکس، هر کدام می‌تواند در دیگری تأثیر مثبت یا منفی داشته باشد. پس دین باید در این دو قسمت، هم مسئول باشد و [هم] متعهد. درحالی‌که ما این [دو زمینه‌ را] را نمی‌بینیم، می‌بینیم فقط به مسائل معنوی پرداخته و به روح توجّه داشته و با مسائل ظاهری و دنیای آدم کاری ندارد. خب طبعاً این [نگاهِ تک‌بُعدی،] یک نقص برای دین تلّقی می‌شود.

وقتی شما مریض باشید، نماز هم نمی‌توانید بخوانید. وقتی که شما کسالت داشته باشید، توجه [در نماز] هم ندارید. وقتی که شما خونتان کثیف باشد، طبعاً آن انبساط و نشاط [را] هم ندارید؛ «اسیداوریک» که بالا باشد، در لطافت روح تأثیر می‌گذارد؛ لذا می‌گویند: «بهتر است که خون، جنبۀ قلیایی داشته باشد» و قدما هم در این قضیّه، دستورات و برنامه‌هایی برای بزرگان و کیفیت تغذیه‌شان داشته‌اند. [آن‌ها] هر چیزی را نمی‌خوردند؛ چون احساس می‌کردند در حالشان مؤثر است. بسیاری از دستوراتی که الآن [توسط دیگران] داده می‌شود ـ البتّه خب من این‌ها را هنوز به کسی نگفته‌ام ـ [به همۀ ابعاد انسانی توجه نمی‌شود در حالی‌که] بسیاری از دستوراتی که بزرگان [به مردم] می‌دادند، همراه با یک رژیم غذایی خاص بود و اِلّا آن دستور، تأثیر [خود را بر روح و بدن] نمی‌گذاشت. حتی در لباس هم باید تغییراتی داد؛ [اینکه] نوع لباس [چگونه] باشد. این‌ها همه چیزهایی است که هست و واقعیّت دارد، ولی خب یک شرایطی [هم] دارد [که باید رعایت شود]. حالا ما این [مباحث] را إن‌شاءالله در فرصت‌های مناسب، در همین جلسات عنوان، عرض می‌کنیم.