تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
تحلیل عرفانی از جایگاه امام در تحقق مشیت الهی
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء، به عنوان یکی از دقیق‌ترین و پرابهام‌ترین مباحث معرفتی، موضوع بیانات عرفانی و تربیتی این جلسه از سخنرانی حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) است. ایشان با تسلط عمیقی که نسبت به مسایل عرفانی و تربیتی دارند، با بیان شیوا اما عمیق، به تحلیل تفاوت نگاه سطحی برخی افراد با دیدگاه اهل عرفان درباره علم غیب و ولایت تکوینی ائمه معصومین علیهم‌السلام می‌پردازند. حضرت استاد در تبیین جایگاه امام، امام را نه به‌عنوان «مجری مشیت خداوند»، بلکه به عنوان منبعِ تجلّی اراده الهی معرفی می‌کند به گونه‌ای که اراده، علم و فعل امام، عین اراده و فعل خداوند می‌شود. ایشان با مثال‌هایی دقیق و ملموس مانند قضیۀ نخوردن انگور توسط امام رضا علیه‌السلام، قضیۀ صفین، و رفتار امام حسین علیه‌السلام با لشکر حرّ، مرز میان اختیار امام و مشیت الهی را شرح داده و نشان می‌دهند که امام در اوج اختیار، تابع محض اراده خداوند است. حضرت استاد همچنین با نقد دیدگاه روشنفکرنمایانی چون عبدالکریم سروش و تبیین اشکالات بنیادی در فهم آنان از جایگاه امام، عمق نگاه عرفانی به امامت را روشن می‌سازد
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
توضیحات:
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء، به عنوان یکی از دقیق‌ترین و پرابهام‌ترین مباحث معرفتی، موضوع بیانات عرفانی و تربیتی این جلسه از سخنرانی حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) است. ایشان با تسلط عمیقی که نسبت به مسایل عرفانی و تربیتی دارند، با بیان شیوا اما عمیق، به تحلیل تفاوت نگاه سطحی برخی افراد با دیدگاه اهل عرفان درباره علم غیب و ولایت تکوینی ائمه معصومین علیهم‌السلام می‌پردازند. حضرت استاد در تبیین جایگاه امام، امام را نه به‌عنوان «مجری مشیت خداوند»، بلکه به عنوان منبعِ تجلّی اراده الهی معرفی می‌کند به گونه‌ای که اراده، علم و فعل امام، عین اراده و فعل خداوند می‌شود. ایشان با مثال‌هایی دقیق و ملموس مانند قضیۀ نخوردن انگور توسط امام رضا علیه‌السلام، قضیۀ صفین، و رفتار امام حسین علیه‌السلام با لشکر حرّ، مرز میان اختیار امام و مشیت الهی را شرح داده و نشان می‌دهند که امام در اوج اختیار، تابع محض اراده خداوند است. حضرت استاد همچنین با نقد دیدگاه روشنفکرنمایانی چون عبدالکریم سروش و تبیین اشکالات بنیادی در فهم آنان از جایگاه امام، عمق نگاه عرفانی به امامت را روشن می‌سازد
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
54استاد: اصلاً تفاوت معنا ندارد.
سؤال: مثلاً قاعدۀ علّت و معلول قاعده عالم مادی است و ما در عالم مادّه می‌دانیم که هر معلولی از علّتی حادث شده.
استاد: اتفاقاً قاعده در آنجا قویتر است.
سؤال: قاعدۀ علّت و معلولی وجود ندارد ممکن است معلول‌هایی هم باشد که حادث از علت نباشد.
استاد: یعنی به‌نظر شما آن عالم، عالم هر دم بیلی است؟! شما وقتی علّت و معلول را بردارید، بی‌قاعده، می‌شود قانون جنگل!
اتفاقاً قاعدۀ علّت و معلول آنجا قویتر از اینجا است! علّت اصلی ارادۀ پروردگار است؛ آن علّت تأثیر می‌گذارد در معلولِ دیگر، آن می‌شود علّت اصلی! بعد همین‌طور می‌آید پایین‌تر تا به اینجا برسد که شما نظرتان...، علّت و معلول فیزیکی همین است که شما در اینجا می‌بینید ولی آنچه که بالاتر از این علل متافیزیکی است چه؟! من الآن عرض کردم دیگر عالم مثال علّت برای ظهورات خارجی است. این انگور الآن در اینجا هست یا نه؟ در اینجا است. امروز روز چند شنبه است؟ روز سه‌شنبه است. ساعت چیزی به ظهر نمانده ساعت یازده یا دوازده. درست شد؟
سؤال: یک است
استاد: یک است؟! آقا ما به‌جای چند سال دیگرمان هم حرف زدیم بله اگر من آمدم صحبت نکردم نگویید چرا؟!!
الآن ساعت یک بعد از ظهر، این انگور سیاه در اینجا و مربوط به امسال است، درست شد؟! آیا دو ماه پیش این انگور بود؟ نبود! انگور نبود غورۀ او هم نبوده! حالا شاید غوره‌اش بوده، حالا فرض کنید تصّور می‌کنیم موقع فصل بهار که این درخت این انگور هنوز برگش درنیامده، خوب هنوز برگش درنیامده، دقت کنید! وقتی که برگش درنیامده این انگور هست؟ نیست دیگر! شما زود جلوت نروید یواش یواش.
چطور شما موقع زمستان خواب می‌بینید که در روز سه‌شنبه، هنوز چهار ماه، پنج ماه مانده. خواب‌هایی که می‌بینیم دیگر، پنج ماه مانده که در روز سه‌شنبه بیست و چندم شعبان سنۀ 1431 در قزوین در این باغ در این تراس و ایوان این انگور الآن در مقابل ما است! از کجا شما خواب دیدید؟ و بعد هم صبر می‌کنید یک ماه گذشت، دو ماه گذشت، سه ماه، چهار ماه، پنج ماه گذشت و می‌روید انگور را می‌خرید و می‌آ‌ورید و امروز که داریم با هم صحبت می‌کنیم و همه مشاهده می‌کنیم، یک‌دفعه می‌گویید: آهان عجب! من پنج ماه پیش یک‌هم‌چنین خوابی را دیدم که عین آنچه را خواب می‌دیدید این را می‌بینید! این را چطور شما توجیه می‌کنید؟