تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء

سؤال: شیر را می‌گویم

استاد: همان! مگر شیر بدون علّت شد؟ خب ارادۀ امام خودش علّت است، علّت که فقط علّت مادی نیست. درست؟! این اراده‌ای که الآن هست، شما می‌بینی مراتب قدرت دائما بالا می‌رود. بالاتر از این‌هم داریم که من نمی‌توانم بگویم، چون اگر بگویم شما متوجّه نمی‌شوید. یعنی چیزهایی هست بالاتر از این که آن را چه کسی می‌فهمد!؟ فرض کنید کسی که قدرت را احساس کرده، قدرت پروردگار، اسم قدیر پرودرگار یعنی همان حیثیّت إعمال و تنفیذ اراده، این را قدرت می‌گویند. آن چیست، حد ندارد! یعنی همان‌طوری‌که ذات پروردگار حدّ ندارد، قدرتش هم حدّ ندارد، علمش هم حدّ ندارد، رزقش هم حدّ ندارد، رحمت او هم حدّ ندارد. اینها همه حدّ ندارد.

کسی که در ذات پروردگار فانی می‌شود، این فنای در ذات، خود ذات حدّ ندارد، خود ذات پروردگار مثل یک باغی می‌ماند که این باغ آخر ندارد، اول اینجا است ولی آخر ندارد. درخت‌های در باغ هم آخر ندارد. این درخت‌ها چه می‌شوند؟ فرض کنید که علم پروردگار، قدرت پروردگار و آثار پروردگار، اینها... درخت گردو حدّ ندارد تا جایی که نگاه می‌کنی درخت گردو، حدّ ندارد. درخت گیلاسش آخر ندارد، درخت پسته آخر ندارد هر کدام را نگاه می‌کنی آخر ندارد. این را می‌گویند عدم انتها و اطلاق اسماء پروردگار و صفات پروردگار این است. پیغمبر که می‌فرماید: «ربِّ زِدنی فیکَ تَحَیُّرًا¹؛ یعنی در اسماء و صفات پروردگار دائماً به من چهرۀ جدیدی از قدرت خودت نشان بده» همان‌طور که ما چهره‌های جدید دیدیم، منتهی چهرۀ جدیدی که ما می‌بینیم چند مرتبۀ دیگر می‌ایستد. او انتها ندارد.

سؤال: پس محدودیّت بشر از حیث امکانی هیچ‌وقت از بین نمی‌رود بالأخره چون بشر، بشر است امکان وصول جامع پیدا نخواهد کرد؟

استاد: ببینید بشر جامع است، اگر منظورتان از مقام جامع این است که به آن سعۀ وجودی خدا برسد که به آن هیچ‌کس نمی‌رسد، پیغمبران هم نمی‌رسند، پیغمبر ما هم نمی‌رسد، اینها همه معلول هستند و معلول، همه مرتبۀ ضعیف‌تر از علّت است که همان ظهور آن علّت در معلول است. ولی به اندازۀ سعۀ وجودی خودش هر کسی بهره می‌برد؛ یعنی پیغمبر به اندازۀ خودش مدام پرده‌ها برایش برداشته می‌شود و ما به اندازۀ خودمان. ما هم اگر از این دنیا برویم بهشت ما محدود است، محدود به همان مقداری که در همین دنیا کسب کردیم است.