تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء

استاد: هر دو هم باید بگویند. هم باید اجرا کنند هم باید وقت بگذارند، بنشینند صحبت کنند، خصوصیّات را بگویند در قالب مثل، در قالب حکایت، در قالب خاطره، آنها می‌گیرند! بچه می‌گیرد و این مسئله را به دست می‌آورد، آن‌وقت بعداً در بزرگ شدن اینها را یکی‌یکی می‌آ‌ورد مورد استفاده قرار می‌دهد. در عمل هم همین‌طور است، دوگانگی نباید باشد.

توضیحی دربارۀ ﴿قُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا﴾ و «ربّ زدنی فیک تحیّرًا»

سؤال: من یک سؤال دیگر هم داشتم. این حدیث که فرمودید که پیغمبر فرمودند «ربّ زدنی فیک تحیّرًا» و اینکه پیغمبر هم براساس سیر وجودی خودش دائماً درحال شناخت بیشتر خداوند است و اینکه ما مشابه آن را در قرآن داریم ﴿قُل رَّبِّ زِدۡنِي عِلۡمٗا﴾¹ این به این معنا نیست که امکان وصول به ذات خداوند حتی برای پیغمبر هم وجود ندارد؟ پیغمبر هم نمی‌تواند ذات را به شکل جامع و اعمّ آن درک کند؟

استاد: این دو ارتباطی به هم ندارد؛ یعنی دو بحث جدا است. یک بحث این است که آیا ما به ذات می‌رسیم یا نه، این یک بحث است. یک بحث این است که ذات چیست؟ شما الآن این باغ را ببینید، یک محدوده‌ای دارد و چهار دیوار در اطرافش هست. مساحت آن مشخّص است و درخت‌های این باغ هم مختلف است، درخت سیب است، گردو است، گل است و امثال‌ذلک. اینها چیزهایی است که در این باغ موجود است. یک وقتی شما می‌آیید در این باغ می‌بینید در بسته است، نمی‌توانید وارد این باغ شوید. خب این یک بحث است. یک وقتی هست نه، وارد باغ می‌شوید ولی هرچه می‌روید به ته آن نمی‌رسید؛ یعنی به هرجا می‌روید، مثل این است که برای شما مشخّص است. مثلاً فرض کنید که پنجاه متر از آن‌طرف است که می‌روید می‌بینید این محدوده مشخّص است، درخت‌هایش این درخت گردو است این سرو است این‌هم، اینها مشخّص است که اینها را می‌بینید. وارد باغ شده‌اید، اجازه به شما دادند که وارد شوید حالاکه وارد شدید سیر می‌کنید ولی سیر شما حدّ دارد، خصوصیّاتی که در این باغ است همه حدّ دارد، از درخت توت و سیب و گردو و اینها همه چند تا گردو دارد؟ چقدر توت دارد؟ چقدر گیلاس دارد؟ اینها همه مشخّص است. یک وقتی شما وارد باغی می‌شوید، درخت هم می‌بیند هرچه جلو می‌روید می‌بینید انتها ندارد.