
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
تحلیل عرفانی از جایگاه امام در تحقق مشیت الهی
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء، به عنوان یکی از دقیقترین و پرابهامترین مباحث معرفتی، موضوع بیانات عرفانی و تربیتی این جلسه از سخنرانی حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) است. ایشان با تسلط عمیقی که نسبت به مسایل عرفانی و تربیتی دارند، با بیان شیوا اما عمیق، به تحلیل تفاوت نگاه سطحی برخی افراد با دیدگاه اهل عرفان درباره علم غیب و ولایت تکوینی ائمه معصومین علیهمالسلام میپردازند. حضرت استاد در تبیین جایگاه امام، امام را نه بهعنوان «مجری مشیت خداوند»، بلکه به عنوان منبعِ تجلّی اراده الهی معرفی میکند به گونهای که اراده، علم و فعل امام، عین اراده و فعل خداوند میشود. ایشان با مثالهایی دقیق و ملموس مانند قضیۀ نخوردن انگور توسط امام رضا علیهالسلام، قضیۀ صفین، و رفتار امام حسین علیهالسلام با لشکر حرّ، مرز میان اختیار امام و مشیت الهی را شرح داده و نشان میدهند که امام در اوج اختیار، تابع محض اراده خداوند است. حضرت استاد همچنین با نقد دیدگاه روشنفکرنمایانی چون عبدالکریم سروش و تبیین اشکالات بنیادی در فهم آنان از جایگاه امام، عمق نگاه عرفانی به امامت را روشن میسازد
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
توضیحات:
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء، به عنوان یکی از دقیقترین و پرابهامترین مباحث معرفتی، موضوع بیانات عرفانی و تربیتی این جلسه از سخنرانی حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) است. ایشان با تسلط عمیقی که نسبت به مسایل عرفانی و تربیتی دارند، با بیان شیوا اما عمیق، به تحلیل تفاوت نگاه سطحی برخی افراد با دیدگاه اهل عرفان درباره علم غیب و ولایت تکوینی ائمه معصومین علیهمالسلام میپردازند. حضرت استاد در تبیین جایگاه امام، امام را نه بهعنوان «مجری مشیت خداوند»، بلکه به عنوان منبعِ تجلّی اراده الهی معرفی میکند به گونهای که اراده، علم و فعل امام، عین اراده و فعل خداوند میشود. ایشان با مثالهایی دقیق و ملموس مانند قضیۀ نخوردن انگور توسط امام رضا علیهالسلام، قضیۀ صفین، و رفتار امام حسین علیهالسلام با لشکر حرّ، مرز میان اختیار امام و مشیت الهی را شرح داده و نشان میدهند که امام در اوج اختیار، تابع محض اراده خداوند است. حضرت استاد همچنین با نقد دیدگاه روشنفکرنمایانی چون عبدالکریم سروش و تبیین اشکالات بنیادی در فهم آنان از جایگاه امام، عمق نگاه عرفانی به امامت را روشن میسازد
تجلی مشیت الهی در علم و اراده اولیاء
25در یک قضیۀ دیگر یکی از اینها بود که با بعضی از این اطبای قدیم یونانی با جالینوس ارتباط داشت ـ آنها هم همینطور ظاهراً اینها به آن طرف میروند به طبشان اضافه میشود، تازه یک مقداری به خواصّ چیزها پیمیبرند! ـ آن هم نظیر همین قضیّه، طفل شیرخواری داشت و این داشت دیگر از بین میرفت و مادرش مریض شده بود! او هم یک دستوری داده بود که فلان دارو را بخورد، میتواند شیر بدهد. خیلی عفونت کرده بود و خیلی خطری بود، تقریباً شبیه کانسر بود و همۀ اینها را دیدیم.
آنوقت با افرادی که مدّعی ارتباط با امام زمان بودند، با اینها بودیم. خلاصه آدم بیاطّلاع از این مسائل نیستیم، تمام اینها را دیدیم. آخرش دیدیم حق همین است که اینجا است. اینها
یک وقت هم شوخی کردیم، یکجا بودیم بعضی از اینها طیّالأرض و حتی طیّالسمّاء هم داشتند! گفتم که اتفاقاً من هم طیّ السّماء دارم! آنها تعجب کردند که من با این سن چه میگویم! اینها خیلی متحیر شدند که من چه میگویم! مثلاً میگفتند که فاصلۀ بین طهران مشهد را رفتی؟ گفتم بله من انجام دادم! گفتند چقدر طول کشید؟ گفتم یک ساعت و ده دقیقه! نفهمیدند چه میگویم! گفتم خب طیّاره یک ساعت و ده دقیقه است! آنها را دست انداختیم و همه ناراحت شدند.
از آنطرف گفتم جمعش کنید، یک دقیقه و اینها که فایده ندارد، آدم تماشا نمیکند. من یک ساعت قشنگ بهتر همه چیز را بهتر بالای ابرها از آن بالا تماشا میکنم! خلاصه اینها همه مسائل دست و پا گیری است که مانع از انکشاف باطن است، انکشاف حقیقت است، اینها آدم را متوقف میکند.
بله مرحوم آقا اصلاً آدم را در این سلک نمیآوردند، اصلاً نمیگذاشتند در این وادی وارد شویم.
تأثر قلبی پیامبر از استماع قرآن
توضیح علامه طباطبایی
به علامه طباطبائی ایشان عرض کردند که خب شکی نداریم که قرآن از دریچۀ سینۀ پیغمبر آمده و روی تکتک این حروف پیغمبر اشراف دارد و نظر دارد و واو یا فاء را میتواند تشخیص بدهد که واو باید اینجا باشد یا فاء در اینجا باشد، این چه سرّی است که وقتی که حضرت به ابن مسعود میفرمودند: «ابن مسعود قرآن بخوان» ـ ابن مسعود قرآن را خیلی حزین میخواند، صدای ابن مسعود صدای حزینی بود. در روایت هم داریم «إقرا القرآن بصوتٍ حزین»1 در روایت داریم که با صدای حزین قرآن خوانده شود ـ و ابن مسعود وقتی که میخواند، پیغمبر گریه میکردند؟ ایشان فرمودند: «این گریه چه معنایی میتواند داشته باشد؟» آخر کسی که خودش بر این مسائل اشراف دارد، بر این مطالب اشراف دارد و این مطالب را بعینه خودش مشاهده میکند و میداند که در پس این آیات چه معانی نهفته است، خب اطلاع دارد، من که اطلاع دارم چطور میتوانم متأثّر بشوم از همان چیزی که خودم دیدم، از همان واقعهای که خودم دیدم، از همان مسئله که خودم مشاهده کردم!؟
- محجة البيضاء ج 2، ص 226: قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: «إنّ القرآن نزل بحزن فإذا قرأتموه فتحازنوا».؛كافي (ط - الإسلامية)، ج2، ص:614 عن أبي عبد اللّه قال: «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ: «إِنَّ الْقُرْآنَ نَزَلَ بِالْحُزْنِ فَاقْرَءُوهُ بِالْحُزْنِ»
