رابطۀ ایمان و ارتقای فهم؛ رسالت حقیقی عالمان دینی

بنده در همان زمانی که خراب بود، رفتیم زیارت کردیم؛ در زمانی که گنبد آباد بود هم رفتیم. توجه مردم که به‌واسطۀ خراب‌کردن‌ها سلب نمی‌شود، تازه بیشتر هم می‌شود. اما نگاه کنید به اینکه فهم افراد در مقابل این قضیّه چقدر است، نسبت به مسائلی که هزار بار مهم‌تر است؛ کشتنِ یک نفر مهم‌تر است یا خراب کردن گنبد؟ کدام مهم‌تر است؟!

«یقتلون ابنَ رسولِ ‌الله و یسألون عن دمِ بعوضة.»¹ پسر پیغمبر را می‌کشند، آن‌وقت یک پشه که می‌آید [می‌گوید:] «آی! این پشه را من زدم کشتم؛ چه‌کارش کنم؟» پسر پیغمبر را می‌کشد، هیچ چیز نمی‌گوید! این را می‌گویند چه؟ این را می‌گویند گیر کردنِ در ظاهر، گیر کردنِ در شعار، گیر کردن در جلوه‌های ظاهری، گیر کردن در هواها و تخیّلات.

«آقا، گنبد را خراب کردند! گنبدِ ائمه را خراب کردند!» چیست؟ گنبد است آقا، خشت بود دیگر؛ از آن بالا افتاد پایین. چه چیز [مهمی] است؟!

مکتب عرفان، باعث ارتقا و تحوّل فهم انسان

اینها چیزهایی است که مردم باید بفهمند و متوجه بشوند و فهم خودشان را بالا بیاورند و ادراک خودشان را رشد بدهند تا از آن عالم تخیّلات و توهّمات بیرون بیایند. تمام مکتب عرفان برای همین قضیّه است؛ یعنی عرفان می‌آید با حرکتی که در نفْس ایجاد می‌کند و با دستوراتی که انسان باید انجام دهد، به‌واسطۀ آنها، کم‌کم کم‌کم می‌بیند فهم او دارد عوض می‌شود. قضاوت او نسبت به این قضیه قبلاً ‌طور دیگری بود، حالا ‌طور دیگری دارد می‌شود. چیز دیگری اضافه نشده ‌ها! خبر جدیدی به او نرسیده؛ همان خبر قبلی است. اما می‌بیند آنچه را که مثلاً دو ماه گذشته نسبت به آن ‌طور دیگری فکر می‌کرد، الآن آن تفکّرش دارد تغییر پیدا می‌کند. این به‌خاطر آن حرکتی است که دارد در قلب و در نفْس او انجام می‌شود.

افزایش فهم انسان، با بالا رفتن درجات ایمان

لذا این آیۀ شریفه این را می‌فرماید: