پایه‌گذاری نظام تکاملی و تربیتی ادیان بر خروج از ظلمت به سوی نور (کرمان)

راجع به قسمت اوّل این آیه شریفه كه چطور می‌شود انسان از ظلمت به نور خارج شود، این مسأله ظلمت و نور چه مقوله‌ای است؟ و چه اثری برای انسان دارد؟ چه تأثیری در رفتار و در زندگی انسان دارد؟ و چه نتیجه و ظهوری نسبت به كارهای انسان و در ارتباط با سعادت و شقاوت و صلاح و فساد انسان دارد. این كه می‌شنویم فرض بكنید كه فلانی در ظلمت است، این یعنی چه؟ فلانی نورانی است این یعنی چه؟ مقصود از نورانی بودن چیست؟ مقصود از ظلمانی بودن چیست؟ مقصود از عالم اظلم العوالم چیست؟ عالم ظلمات چیست؟ مقصود از عالم انوار چیست؟ چه هدفی در این آیه شریفه تعقیب می‌شود، چه مقصودی از این آیه شریفه استنباط می‌شود؟ آیا منظور از وارد شدن در عالم نور، پرداختن به نماز و روزه و خمس و زكات است؟ منظور این است؟! آیا در ظلمت بودن معنایش عدم رعایت احكام شرع است؟ یا اینكه فرض بكنید كه ورود به اسلام است و در قبالش كه عالم ظلمت، بقاء در كفر و شرك و حالا ادیان مختلف مسیحیت، یهودیت است؟ یا این قضیه یك قضیه‌ای است وسیع‌تر و یك مفهومی فراتر از ورود در دین و خروج از دین، پرداختن به احكام و عدم پرداختن به احكام دارد!

ببینید، ما در آیات و در روایات و به طور كلی اصلًا بر مبنای فلسفی وقتی كه نگاه كنیم اصل وجود عبارت است از نور. در لسان فلاسفه به وجود، در اصل نور گفته می‌شود. و خدای متعال از این نقطه نظر كه حقیقت و مبدأ وجود است و اصل وجود است و همه وجودات ناشی از وجود اوست، لذا به پروردگار هم نور گفته می‌شود كه در قرآن هم داریم: (اللَه نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ) النور، ٣٥، در ادعیه هم راجع به این مسأله، تعبیری كه به خود ذات پروردگار هست، اطلاق نور شده است. و این یك حقیقتی است كه همان‌طوری كه گفتند: كه هم خود را می‌نمایاند و هم باعث نمایاندن اشیاء خواهد شد.¹