شخصیت اخلاقی، اجتماعی و سلوکی امیرالمؤمنین علیه السلام

هدفی مهم است که پا به پا صدق باشد! در هر قدمی اخلاص باشد! «حالا این دروغ را بگوییم عیب ندارد، آقا آن مقصد مهم است! این جریان و مسئله مهم‌تر است آن را انجام بدهیم!» نه هیچ فایده ندارد و تمام شد! تا این نیت پیدا شد، تمام شد، دیگر هدف متعفن شد. آن عدالت دیگر عدالت متعفن می‌شود! امنیت، امنیت متعفن می‌شود ؛ امنیت ایجاد می‌شود ولی امنیت، امنیت متعفن است! عدالت، عدالت متعفن است! صلاح، صلاح متعفن است! چرا؟! چون مقدمه‌اش مقدمۀ صلاح نبوده و مقدمۀ صدق نبوده و مقدمۀ صفا و خلوص نبوده است. این امیرالمؤمنین است!

علم و اختیار در ضربت خوردن امیرالمؤمنین

پس آیا امیرالمؤمنین خودش خواست امشب اتفاق بیفتد یا نه؟!خودش خواست. خدا می‌گفت می‌توانی اتفاق نیوفتد، می‌توانستی اینجا جلوی جریان را بگیری. ما باید چه کنیم؟! ما باید نگاه کنیم. نگاه نکنیم آیا امشب شب ضربت خوردن است؟! ضربت خوردن که هست، بالأخره ضربت خوردن است دیگر. بالأخره آدم یک طوری از این دنیا می‌رود. بدانید! امیرالمؤمنین که می‌داند؛ نه‌تنها امیرالمؤمنین می‌داند، آن مرغابی‌ها آنها هم می‌دانند که امیرالمؤمنین که می‌خواهند خارج بشود [می‌آیند] و دامن امیرالمؤمنین را می‌گیرند. نمی‌دانند! نیامدند بگیرند! نیامدند با منقارشان گرفتند داد نزند سر و صدا ایجاد نکردند!¹ این چیست؟ یعنی من می‌دانم چه وضعی اتفاق می‌افتد، من می‌دانم چه مسئله‌ای اتفاق می‌افتد؛ آن‌وقت امیرالمؤمنین نمی‌داند؟! امیرالمؤمنین می‌آید در مسجد اذان می‌گوید و می‌رود و می‌بیند که ابن‌ملجم خوابیده، خوابیده است. آدم خواب که نمی‌تواند ماموریت را انجام بدهد بیدارش می‌کند! قاتل خودش را بیدار می‌کند و می‌گوید:

«بلند شو، بلند شو موقع نماز است. این‌طور نخواب، این‌طور خواب شیاطین است. به پشت بخواب که خواب انبیا است، به راست بخواب که خواب مؤمنین است، به چپ بخواب که خواب حکیمان است. این قسم چطور می‌خوابی!»²

می‌آید قاتل خودش را برای ضربت زدن به خودش بیدار می‌کند! اینها نکته‌هایی است که ما باید دقت کنیم! وإلاّ بالأخره ضربت را می‌زنند دیگر. بالأخره یک کسی به یک نحوی یا کشته می‌شود یا شهید می‌شود یا سکته می‌کند یا تصادف می‌کند یا آجر در سرش می‌خورد، بالأخره یک طوری انسان از این دنیا می‌رود.