
شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات
نقش محوری امام زمان (علیه السلام) در تعیین مقدرات یکساله
تفسیر آیات ابتدایی سورۀ دخان و بیان کیفیت نزول مقدرات و مشیت الهی در شب قدر، موضوع اصلی این سخنرانی است. حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) با تبیین اینکه هر موجودی در عالم، تجلی اسمی از اسماء الهی است، به نقش علم ربوبی و نزول تدریجی امور در قالب زمان اشاره کرده و میفرمایند که حقیقت اشیاء پیش از تحقق زمانی، در علم حضوری خداوند موجود میباشد. همچنین حضرت استاد در این سخنرانی که در شب 23 رمضان در جمع شبزندهداران در شهر کرمان ایراد شده است، به بیان تفاوت نزول دفعی و تدریجی قرآن، اهمیت شب قدر به عنوان شب اندازهگیری امور یکساله، عرضه نامه اعمال به امام زمان (عج)، و نقش توسل به آن حضرت در تغییر مقدرات را با بیان شیرین و مثالهای جذاب بیان میکنند. ایشان شب قدر را شبِ تصمیمگیری برای مسیر آینده انسان دانسته و تأکید میکنند که صفای قلب، عامل اصلی دریافت رزق حقیقی در این شب است.
شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات
توضیحات:
تفسیر آیات ابتدایی سورۀ دخان و بیان کیفیت نزول مقدرات و مشیت الهی در شب قدر، موضوع اصلی این سخنرانی است. حضرت آیةاللّه سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس سرّه) با تبیین اینکه هر موجودی در عالم، تجلی اسمی از اسماء الهی است، به نقش علم ربوبی و نزول تدریجی امور در قالب زمان اشاره کرده و میفرمایند که حقیقت اشیاء پیش از تحقق زمانی، در علم حضوری خداوند موجود میباشد. همچنین حضرت استاد در این سخنرانی که در شب 23 رمضان در جمع شبزندهداران در شهر کرمان ایراد شده است، به بیان تفاوت نزول دفعی و تدریجی قرآن، اهمیت شب قدر به عنوان شب اندازهگیری امور یکساله، عرضه نامه اعمال به امام زمان (عج)، و نقش توسل به آن حضرت در تغییر مقدرات را با بیان شیرین و مثالهای جذاب بیان میکنند. ایشان شب قدر را شبِ تصمیمگیری برای مسیر آینده انسان دانسته و تأکید میکنند که صفای قلب، عامل اصلی دریافت رزق حقیقی در این شب است.
شب قدر، تجلی مشیت الهی و نزول مقدرات
13روی این حساب آنچه برای ما مهمّ است این است که متوجّه باشیم امشب را چطور بگذرانیم! خیلی شب، شب مهمّی است!
عرضۀ نامه اعمالِ سال افراد بر امام هر زمان در شب قدر
روایات عدیده داریم بر اینکه لیلةالقدر شبی است که ملائکه نامۀ اعمال سَنه و سال را به امام زمانِ آن عصر، عرضه میکنند.1 در هر زمانی به امام زمان خاصّ به خودش. در زمان امیرالمؤمنین، اعمال [آن] سنه، در زمان امام مجتبیعلیه السلام اعمال آن سال [به امام مجتبی عرضه می شود] و همینطور... .
عبدالله بن أبانِ زَیّات خدمت امام رضا علیه السّلام میرسد. به حضرت عرضه میدارد: «یا ابن رسولِ الله، أُدعُ لی و لِأَهلِ بَیتی؛ برای من و اهلبیت من دعا کنید!» حضرت میفرمایند:
أ وَ لَستُ أفعَلُ ذلک؟! أَ و لا تَعلَم إنَّ أعمالَ العِبادِ لَتُعرَضُ عَلَینا فی کلَّ یومٍ و لیلةٍ؟!2
«آیا من این کار را انجام نمیدهم؟! (از من درخواست میکنی؟!) آیا نمیدانی اعمال جمیع بندگان در هر روز و در هر شب به ما عرضه میشود.»
میدانید [این] چه حرفی است؟ یعنی امام رضا علیه السّلام نشسته است و در هر لحظهای بر جمیع عالم وجود احاطه دارد؛ نه احاطۀ صوری، احاطۀ حضوری!
این شخص خیلی عجیب میپندارد و بزرگ میشمرد, خیلی شگفتزده میشود و تعجّب میکند. حضرت میفرمایند:
تعجّب ندارد! مگر در قرآن نخواندهای: ﴿وَقُلِ ٱعۡمَلُواْ فَسَيَرَى ٱللَهُ عَمَلَكُمۡ وَرَسُولُهُۥ وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ﴾؟!3 «هر کاری میخواهید انجام دهید؛ خدا و رسول و مؤمنون کارهای شما را میبینند.» (مقصود از مؤمنون چه کسانی هستند؟) مقصود علی بن ابیطالب، امیرالمؤمنین است.»4
امیرالمؤمنین علیه السّلام و اولاد او افرادی هستند که تمامِ اعمال ما را مشاهده میکنند. لذا امشب شبِ امام زمان است و توسّل به امام زمان علیه السّلام در امشب از همهچیز کارسازتر است. تمام آن اموری که در عالم باید اتّفاق بیفتد، از دریچۀ نفس امام زمان اتّفاق میافتد.
حکایت شفا گرفتن و زنده شدن مرحوم سید محمّد کتابچی
مرحوم آقا [علامۀ طهرانی] ـ رضوان الله علیه ـ دوستی داشتند که بسیار مرد صالح و عابدی بود. صاحب همین مطبعۀ اسلامی, بهنامِ مرحوم سیّد محمّد کتابچی. از دوستان سابق مرحوم آقا و از اخیار و صلحا بود. واقعاً از متّقین بود و بهقول و عبارت مرحوم آقا: «از افراد نازنین بود!» الآن یک قضیّهای [از ایشان] به یادم آمد:
- الکافی، ج1، ص 247؛ الإرشاد، ج2، ص346.
- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبَانٍ الزَّيَّاتِ وَ كَانَ مَكِيناً عِنْدَ الرِّضَا ع قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا ع ادْعُ اللَّهَ لِي وَ لِأَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ أَ وَ لَسْتُ أَفْعَلُ وَ اللَّهِ إِنَّ أَعْمَالَكُمْ لَتُعْرَضُ عَلَيَّ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَ لَيْلَةٍ قَالَ فَاسْتَعْظَمْتُ ذَلِكَ- فَقَالَ لِي أَ مَا تَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ قَالَ هُوَ وَ اللَّهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ علیه السلام.
الکافی، ج 1، ص 219. - سورۀ توبه (9) آیۀ 105. معادشناسی، ج2، ص284:
«و بگو اى پيغمبر! كه شما هر چه عمل كنيد بهزودى خدا و رسول خدا و مؤمنان عمل شما را خواهند ديد.» - الکافی، ج1، ص219 (با قدری اختلاف).
