
بنای کعبه و رازِ تطهیرِ بیتالله الحرام
تفسیر آیۀ ﴿أَن طَهِّرَا بَيتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَٱلعَٰكِفِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ﴾
عید قربان روزی است که همه مردم به سوی عرفات رفتهاند. و در آنجا وقوف کردهاند. و شب هم به مشعر آمدهاند. و در آنجا جمال و جلال خدا را تماشا کردهاند. و در این روز هم رَمی جمرات و قربانی کردهاند. همه این اعمال، ظاهری دارند و باطنی، ظاهر را همه با چشم سَر میبینند! اما باطن را چشم دل لازم است. آن دلی که از جمیع تعلقات و کثرات عالم دنیا خارج شده است. و با گذشتن از ابتلائات و امتحانات الهی به طهارت سِر و باطن رسیده است. و وارد در عالم توحید شده است. در این مجلس حضرت آیت الله طهرانی رضوان الله علیه قصد دارند با شرح و توضیح آیه 125 سوره بقره اسراری از عید قربان را بازگو کنند که از جمله این مطالب میشود به چند نکته زیر اشاره کرد: 1) منظور از تطهیر در آیۀ ﴿أَن طَهِّرَا بَیْتِیَ﴾ 2) خصوصیات عالم توحید 3) تأثیرات تعلّق و توجه به دنیا 4) تأثیر ملکوت بر زمان و مکان 5) معنای دین 6) معنای حقیقی ذبح عظیم 7) امام حسین حقیقت دین و شرع 8) ابتلائات حضرت ابراهیم، بعد از رسیدن به مقام نبوت و رسالت 9) شریک بودن هاجر با حضرت ابراهیم و اسماعیل در ساختن کعبه...
بنای کعبه و رازِ تطهیرِ بیتالله الحرام
توضیحات:
عید قربان روزی است که همه مردم به سوی عرفات رفتهاند. و در آنجا وقوف کردهاند. و شب هم به مشعر آمدهاند. و در آنجا جمال و جلال خدا را تماشا کردهاند. و در این روز هم رَمی جمرات و قربانی کردهاند. همه این اعمال، ظاهری دارند و باطنی، ظاهر را همه با چشم سَر میبینند! اما باطن را چشم دل لازم است. آن دلی که از جمیع تعلقات و کثرات عالم دنیا خارج شده است. و با گذشتن از ابتلائات و امتحانات الهی به طهارت سِر و باطن رسیده است. و وارد در عالم توحید شده است. در این مجلس حضرت آیت الله طهرانی رضوان الله علیه قصد دارند با شرح و توضیح آیه 125 سوره بقره اسراری از عید قربان را بازگو کنند که از جمله این مطالب میشود به چند نکته زیر اشاره کرد: 1) منظور از تطهیر در آیۀ ﴿أَن طَهِّرَا بَیْتِیَ﴾ 2) خصوصیات عالم توحید 3) تأثیرات تعلّق و توجه به دنیا 4) تأثیر ملکوت بر زمان و مکان 5) معنای دین 6) معنای حقیقی ذبح عظیم 7) امام حسین حقیقت دین و شرع 8) ابتلائات حضرت ابراهیم، بعد از رسیدن به مقام نبوت و رسالت 9) شریک بودن هاجر با حضرت ابراهیم و اسماعیل در ساختن کعبه...
بنای کعبه و رازِ تطهیرِ بیتالله الحرام
14از اینطرف حضرت ابراهیم دارد فرزندش را به مَذبح و قربانگاه میبرد؛ حالا نگاه کنید که اسماعیل از آنطرف چه جوابی میدهد! میگوید: ﴿يَـٰٓأَبَتِ ٱفۡعَلۡ مَا تُؤۡمَرُ﴾؛ «[ای پدر،] مسئلۀ الهی شوخیبردار نیست و به آنچه دستور داده شده باید عمل کنی!»
این مسئله با کدام یک از قواعد شرعی میسازد؟! مگر قتل نفس حرام نیست؟! اگر حضرت ابراهیم میدانست که این امر، یک امر پوشالی است و عاقبتش، عدم قتل و عدم ذبح فرزند است و این ذبح انجام نمیشود، دیگر در اینجا هنری نکرده و کاری انجام نداده است! اگر ما هم باشیم همین کار را میکنیم و اصلاً بهجای یک بچه، ده تا از بچههایمان را هم میآوریم؛ چون میدانیم که بالأخره این سکّین و چاقو سر بچه را نمیبُرَد!
وقتی که چاقو را بر گردن فرزندش میگذارد، هرچه فشار میدهد میبیند که این بچه از بین نمیرود و این چاقو سر او را نمیبرد! عصبانی میشود و چاقو را به سنگ میزند! چاقو به صدا درمیآید و میگوید: «الخَلیلُ یَأمُرُنی و الجَلیلُ یَنهانی؛1 خلیل به من امر میکند، ولی جلیل مرا باز میدارد!»
اگر حضرت ابراهیم میدانست که چاقو نمیبرد فایده نداشت! پس حضرت ابراهیم نمیدانسته است و از نقطهنظر ظاهر و بینش نفس، اطمینان داشت که این مسئله انجام میشود؛ چون در خواب میبیند که دارد سر را جدا میکند، نهاینکه فقط چاقو را دارد به گردن تماس میدهد! ﴿أَنِّيٓ أَذۡبَحُكَ﴾؛ یعنی دارم ذبحت میکنم، لذا حضرت ابراهیم با نیّت ذبح میآید!
اینجا است که [اهمّیت] مسئلۀ طهارت سرّ و طهارت باطن در أعلیٰ مرتبه برای انسان روشن میشود! [طهارت سرّ و طهارت باطن یعنی] واگذاشتن دین و تخیلاتی که انسان آنها را بهعنوان شریعت میپندارد، وإلاّ این مسئله از نظر ظاهر حرام است و اگر بهجای یک مرتبه، صد مرتبه هم در خواب ببیند، باید بگوید کشتن طفل و قتل نفس حرام است!
اما آن کسی که به مرتبۀ طهارت برسد و از آن تخیلات رد بشود و دین خیالی را کنار بگذارد، میتواند احساس کند که از همانجا که مبدأ حلال و حرام و محلّ نزول احکام است، این حکم مجدّد نازل شده است! این را ما نمیفهمیم، بلکه کسی میفهمد که به مرتبۀ طهارت رسیده است!
- تفسیر منهج الصادقین، ج ٨، ص ٧.
