حج، حقیقت عبودیت

جواب: بنده اطلاعی نسبت به این مطلب ندارم.

سؤال: موهایی که حلق می‌شود، لازم است که دفن شود؟

جواب: مستحب است! مستحب است که در همان منی دفن شود.¹

اذکار توحیدیه

سؤال: وقتی چشمان ما به حرم مطهّر افتاد چه ذکری را به زبان جاری کنیم؟

جواب: عرض کردم: ذکر لا إله إلّا الله و الله أکبر و لا حول و لا قوّة إلّا بالله، این اذکار توحیدیّه و یا صلوات بر پیغمبر و ائمه علیهم السّلام چیزهایی است که بنده در این مورد به‌خاطر دارم و همان‌طوری‌که ذکر شد باید همۀ توجهات منحصر به ذات اقدس پروردگار باشد و همان‌طور که در مطالب گذشته عرض کردم: مسئله در مدینه فرق می‌کند، در مکّه تفاوت می‌کند و حتی از مرحوم آقا شنیدم که ایشان می‌فرمودند:

طوافی را که می‌خواهید انجام بدهید، این طواف را برای پیغمبر انجام بدهید! به آن شخصی هم که در نیت دارید ثواب خواهد رسید و بیشتر هم خواهد رسید! ولی طواف‌ها همه برای پیغمبر باشد، نیت برای رسول خدا باشد، نمازی که می‌خوانید برای رسول خدا باشد؛ عمل در آنجا فقط توجه به خداوند و نیت و ثواب برای رسول خدا است.

این بهترین راهنمایی است که بزرگان نسبت به مطلب کرده‌اند.

خب امیدورایم که إن‌شاءالله همۀ رفقا با این هدف و با این نیت و با این خصوصیّات حرکت کنند و بروند و وارد این دریا بشوند و خلاصه تا جایی که عمق دارد [فرو] بروند! نترسند! خود را رها کنند! خیال نکنند که آنجا محل برای زیارت بزرگان و اولیای خدا است و ترس آنها را بگیرد که ما در اینجا راه نداریم و ما در اینجا قابل نیستیم! نه، خودشان را رها کنند تا اینکه از آن نعمات الهی بر آنها ببارد، و هرچه بیشتر سعۀ خود را از آن جذبات و از آن انوار بیشتر کنند و تصور نکنند که این حالات و این جذبات و این جلوات برای عده‌ای خاص است! نه‌خیر، خداوند این راه را برای همه باز کرده است و انسان باید خودش را در این دریا بیندازد و رها کند تا اینکه بتواند با رها کردن آن طائر وصل را در آغوش بگیرد که خداوند متعال این سفر را برای این امر اختصاص داده است.