
حقیقت حج ابراهیمی
و دستورالعمل، پرسش و پاسخ راجع به حج
حقیقت حج ابراهیمی
28مثل کسی که در منزل نشسته است و بهدنبال کسبوکار نمیرود و میگوید تقدیر من این است که امروز گرسنه بمانم! نهخیر، تقدیر شما این است که اگر از گرسنگی هم مُردی خدا شما را عقاب میکند! خدا میگوید شما باید از منزل بیرون بیایی و بهدنبال کسبوکار بروی! حال آیا چیزی در کسبوکار پیدا میشود یا نه آن دیگر تقدیر میشود، اما ماندن در منزل و بهدنبال کار نرفتن تقدیر نیست. و یا اینکه مریض شود و به پزشک مراجعه نکند و بگوید تقدیر من این است که در این مرض باشم! نهخیر، اینطور نیست. تقدیر این است که شما حرکت کنی و بهدنبال [درمان] بروی. یا اینکه تقدیر این است که الآن خدا من را مکلّف کرده است برایاینکه از این شخص اطاعت کنم و نسبت به اعمال و کارها [از او اطاعت کنم!]
شخصی را در روز قیامت برای عذاب میآورند، میگوید: «خدایا، من جاهل بودم! ما عَلمتُ! نمیدانستم!» خدا میگوید: «هلّا تَعلّمتَ؟ چرا یاد نگرفتی؟»1 چرا نرفتی یاد بگیری؟ بله، یک وقتی میرود یاد بگیرد اما کسی را پیدا نمیکند، آن یک مطلب دیگری است؛ اما اینکه ما بنشینیم و برای فرار از مسئولیّت خودمان و برای پرداختن به هویٰٰ و هوسهای خودمان گناه را به گردن تقدیر بیندازیم، این یک مسئلهای است که در پیشگاه الهی قابل پذیرش نیست. بنابراین ما باید امور خود را به خدا بسپاریم و از آنچه که او گفته است اطاعت کنیم، بعد هرچه پیش آمد برای ما خیر است.
سؤال: بنده بهعلت دیسک کمر نماز را نشسته میخوانم، آیا در حج و نماز طواف هم نشسته بخوانم یا ایستاده؟
جواب: در آنجا هم نماز شما نشسته است و هیچ اشکالی ندارد و نیازی به نیابت گرفتن نیست.
یکی از مسائلی که مربوط به نیابت است و خیلی [سؤال] میکنند این است که شبهه میاندازند بر اینکه اگر نماز اشکال داشته باشد مسائل و مشکلات و تبعاتی دارد! به افراد دیگر هم بگویید که نماز طواف نساء مثل نماز صبح میماند، اگر این نماز صبح را خدا قبول کند آن را هم قبول میکند! اگرنه، آن هم قبول نیست! هیچ تفاوتی ندارد. البتّه انسان باید نماز طوافش را خودش بخواند و خدا نگفته است که نیابت بده! این نیابت برای کسانی است که اصلاً نمیتوانند نماز بخوانند و من نمیدانم این نیابت را چهکسی درآورده است و در دهان مردم انداخته است و مردم را به مسائلی مبتلا کرده است!
- . الأمالی، شیخ مفید، ص 292:
«مَسعَدَةُ بنُ زیادٍ قال: سَمِعتُ جَعفَرَ بنَ محمدٍ علیهما السّلام و قد سُئِلَ عن قَولِهِ تَعالَی: ﴿فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ﴾ فَقالَ: إذا کان یَومُ القیامَةِ قال اللهُ تَعالَی لِلعَبدِ: أ کُنتَ عالِمًا؟ فَإن قال: نَعَم! قال لَهُ: أ فَلا عَمِلتَ بِما عَلِمتَ؟! و إن قال: کُنتُ جاهِلًا! قال لَهُ: أ فَلا تَعَلَّمتَ؟! فَیَخصِمُهُ. فَتِلکَ الحُجَّةُ البالِغَةُ لِلَّهِ عزّوجلّ عَلَی خَلقِه.». معاد شناسی، ج 3، ص 55:
«مسعدة بن زیاد از حضرت امام جعفر صادق علیه السّلام در وقتی که از آن حضرت از تفسیر گفتار خدای تعالی ﴿فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ﴾ سؤال شد شنیدم که فرمود:
«چون روز قیامت فرا رسد در مقام سؤال و عرض، حضرت پروردگار به بنده خود خطاب میکند: آیا در مسائل و أحکام و معارف دینیّه خود که راجع به اعمال تو بود علم داشتی؟
اگر در جواب بگوید: بلی علم داشتم! خداوند میگوید: پس چرا عمل نکردی به آنچه علم داشتی؟
و اگر در پاسخ بگوید: علم نداشتم! خداوند میگوید: پس چرا یاد نگرفتی تا اینکه بتوانی عمل کنی؟ و چون در این مخاصمه و این طرز محاجّه، بنده محکوم میگردد پس همیشه حجّت و برهانِ بالغه اختصاص به خدا دارد.»
- . الأمالی، شیخ مفید، ص 292:
