حقیقت حج ابراهیمی

لزوم توجه به توحید در مکّه و مدینه

مسئلۀ دیگری که مرحوم آقا تذکّر می‌دادند این بود که رفقا بدانند رسول خدا ده سال در این مدینه پیاده حرکت کرده است و با قدم‌های خودش در این مدینه رفت‌وآمد کرده است، و انسان بداند این قدمی را که الآن برمی‌دارد دقیقاً همان‌جایی است که رسول خدا پای خود را گذاشته است؛ بالأخره کسی که ده سال در یک مسیری حرکت کند، قطعاً یک نقاط زیادی از این زمین را در کنار قدم خودش قرار داده است! و انسان با این نیت حرکت داشته باشد، آن‌وقت آثار خیلی زیادی هم بر آن مترتّب هست. اما نیت در مکّه باید فقط خدا باشد؛ ایشان می‌فرمودند:

انسان در مکّه و در مسجد‌الحرام هیچ کسی را جز خدا نباید در ذهن بیاورد و همه را باید در تحت ولایت الهی فانی بداند و نباید از مظاهر به چیزی توجه داشته باشد!

و چقدر خوب است که انسان اکثر اوقات خودش را در مسجد‌الحرام بگذراند، و چقدر مستحب است که انسان حدّاقل یک‌دوره قرائت قرآن در مسجد‌الحرام یا [به‌طورکلّی] در مکّه انجام بدهد، البتّه در مسجد‌الحرام اولویّت دارد.¹ نماز‌هایتان را که می‌خوانید در مسجد‌الحرام بخوانید، نماز شب‌تان را در مسجد‌الحرام بخوانید، در نماز شب‌تان قرآن بخوانید؛ در هر رکعت، بر طبق مقداری که سعه دارید و قدرت و حال و هوا اجازه می‌دهد، چند صفحه‌ای قرآن بخوانید. در آنجا صحبت نکنید. حتی اگر حال قرآن خواندن ندارید، بنشینید و به کعبه نگاه کنید، خود نگاه به کعبه عبادت است و موجب آثاری است.² هر شب دو رکعت نماز در حجر اسماعیل را فراموش نکنید، به‌خصوص در تحت میزاب و ناودان که دعا مستجاب است.³ و همین‌طور به هر مقداری که می‌توانید طواف کنید، در مسجد‌الحرام به‌جای نماز خواندن، طواف کردن خیلی مهم است⁴ و بهتر این است که انسان همۀ طواف‌هایی را که انجام می‌دهد برای رسول خدا باشد، همۀ نیت او نیت رسول خدا باشد؛ البته اگر پدر یا مادر و یا بستگان و ذوی الحقوقی او فوت کرده‌اند همۀ اینها را در بطن و در سعۀ وجودی رسول خدا بداند و طوافی که می‌کند را برای رسول خدا انجام بدهد و اصلاً نیت او این باشد. آن‌وقت طبعاً منافعش به آنها هم بیشتر می‌رسد. به‌طورکلّی این [مطالب] راجع به خصوصیّاتی نسبت به حج و نسبت به مدینه بود.