پرسش و پاسخ راجع به اسرار و احکام حج

زمان و محل شروع تلبیه

سؤال: فرمودید که در مدینه‌اوّل در مسجد شجره مُحرِم می‌شوند، آن‌وقت تلبیه گفتن را از کجا شروع کنند؟

جواب: تلبیه را از خود مسجد شجره شروع کنند. ¹

سؤال: آقا، در مکّه از کجا شروع کنند؟

جواب: تلبیه از مسجد شجره شروع می‌شود؛ البتّه یک تلبیه واجب است و بقیّه مستحب است² و این هم تا وقتی است که خانه‌های مکّه پیدا می‌شود؛ وقتی خانه‌های مکّه پیدا شد، دیگر باید تلبیه را قطع کنید. البتّه در عمره! ³ اما برای حج از خود مسجد‌الحرام؛ در خود مکّه، هرجای مکّه می‌شود احرام برای حج ـ که همان رفتن به عرفات است ـ بست؛ منتهی در خود مسجد‌الحرام بهتر است! آنجا تلبیه را می‌گویید، لبّیک را می‌گویید و به‌سمت عرفات حرکت می‌کنید و تا ظهر روز عرفات می‌توانید این تلبیه را بگویید، از ظهر روز عرفات دیگر باید قطع شود. ⁴

استفاده از زیرانداز و فرش

سؤال: یک زیراندازهایی هم داده‌اند که قسمتی از آن حصیری است، استفادۀ از آن مشکلی ندارد؟

جواب: استفاده اشکالی ندارد، ولی اگر نسبت به آن هم احساس می‌کنید که ممکن است حساسیت داشته باشند انجام ندهید.

سؤال: روی فرش چطور؟

جواب: روی فرش هم عیب ندارد. البتّه در مسجدالنّبی جاهایی هست، درعین‌حال اگر هم نتوانستید، نیاز به خیلی زحمت‌انداختن نیست! ما خودمان روی فرش هم سجده می‌کردیم.

تمام‌بودن نماز در مکّه و مسجدالنّبی

سؤال: تمام‌خواندن نماز در مسجد‌الحرام و مسجد مدینه تا چه حدی را [شامل می‌شود؟]

جواب: در [تمام] مکّه! نه فقط مسجد‌الحرام؛ و در تمام مسجدالنّبی؛ تمام آنچه را هم که اضافه شده است ـ در خصوص مسجد، غیر از صحن‌ها! ـ و آنچه را هم که از صحن‌های جدید اضافۀ [به مسجد] و جزء مسجد شده است، جزء مسجد حساب می‌شود و فقط مسجد قدیم ملاک نیست. ⁵

اعمال مکّه و مدینه

سؤال: مکان‌هایی که توصیۀ حضرت‌عالی هست که در مکّه و مدینه آنجا برویم و اعمالی انجام بدهیم، کجاست و آن اعمال چیست؟

جواب: در مدینه، بعضی جا‌ها هست که خود این کاروان می‌برد ـ و فقط یک روز می‌برند ـ که خُب همان یک روز هم کافی است. ولی غیر از مواردی که اینها می‌برند، یکی مسجدالإجابه است که تقریباً ده دقیقه یک ربع تا خود حرم فاصله دارد و گنبد و مناره‌های آن پیدا است، که به آن مسجد مباهله هم می‌گویند. و یکی مسجد قُبا است ـ خیلی مسجد عجیبی است! ـ که یک مرتبه به مسجد قبا می‌برند، اما شما دفعات متعدّد بروید و در آن هم توقّف کنید و اگر [مجال] هست دو ساعت، سه ساعت بمانید. و یکی دیگر از جاهایی که در مدینه خوب است که حتی چند مرتبه هم اگر شده، اشکال ندارد و خوب است بروید، مسجد ردّالشمس است، که به همان کیفیّت سابق خود باقی مانده است. همۀ این مساجد را تسطیح کردند و دوباره تجدید بنا کردند، ولی مسجد ردّالشمس را به همان کیفیّت باقی گذاشتند. این سه مسجد هست و جای دیگر نه، جای دیگری ندارد. ⁶