تحقق‌بخشی امام زمان به حقیقت الله اکبر

حضرت امام صادق در اینجا می‌فرمایند:

این دسته از انبیا صدای ملائکه را می‌شنوند و راز و نیاز آنها را با گوش دل احساس می‌کنند و خود آنها را هم می‌بینند. این دسته از انبیا آنهایی هستند که مبعوث به رسالت بر خلق‌ هستند، چه عده کم و چه عده بسیار. یعنی حیطه رسالت آنها چه افراد کمی باشد یا افراد بسیاری باشد، مانند حضرت یونس که در آیه شریفه می‌فرماید: ﴿وَأَرۡسَلۡنٰهُ إِلَىٰ مِاْئَةِ أَلۡفٍ أَوۡ يَزِيدُونَ﴾¹ ما یونس را برای صد هزار نفر یا بیشتر که حضرت می‌فرمایند: «منظور 30 هزار نفر است.» یعنی 130 هزار نفر فرستادیم. ولی بر خود این انبیا هم امامی هست. یعنی این انبیا در حیطه احاطه امامی قرار دارند و در تحتِ سیطره و تسلّط و ولایت امامی قرار دارند.

دسته چهارم ـ امام صادق می‌فرمایند ـ آن انبیا و رُسُلی هستند که هم واجد وحی و الهامات نفسانی هستند و هم صدای ملائکه را می‌شنوند و خود آنها را مشاهده می‌کنند و اینها همان اولوالعزم هستند که بر انبیاء دیگر امام هستند. چطور در قضیّه حضرت ابراهیم علی نبیّنا و آله و علیه السّلام بعد از اینکه پروردگار او را به مقام رسالت برگزید فرمود: ﴿إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامٗا﴾؟!² 

بنابراین مقام امامت پس از مقام رسالت و فوق مقام رسالت است. 

ضرورت عصمت در انبیای الهی و مراتب آن

اما آنچه که مطمح نظر است و مطرح است این است که شرط تبلیغ انبیا برای رسالت، عدم خطا و عصمت در سه مسئله است.

مسئله اول در تلقی وحی است. آنها نباید در هنگام تلقی وحی و گرفتن وحی دچار اشتباه وخطا بشوند و الاّ مسئله را اشتباهاً به مردم بیان می‌کنند. دوم در نگهداری و حفظ آن است. سوم در مقام بیان است. 

حفظ و نگهداری به این معناست که اگر یک وحیی، یک حکمی به نبیّ یا به رسولی نازل شد، پس از مرور زمان و گذشت زمان در نفس او تبدیل و تغییر به حکم دیگری نکند. اگر صدسال هم از این حکم و از این وحی بگذرد باز مسئله به همان نحوی است که در ابتدای امر بر آن حضرت نازل شده است. این را عدم خطا و عصمت در نگهداری و حفظ وحی می‌گوییم. مسئله سوم عدم اشتباه و عصمت در ابلاغ وحی به مردم است. یعنی اگر پیغمبری هنگامی که می‌خواهد وحیی، کلام پروردگار یا حکمی را به مردم ابلاغ کند دچار اشتباه بشود و جای کلمه‌ای را عوض کند، مسئله‌ای را به جای دیگری بنشاند [در این صورت] کاملاً مسئله تغییر پیدا می‌کند. پس آنچه که برای رسالت انبیا و رسل لازم است عصمت آنها در سه مرحله است. یک مرحله تلقّی، دوم مرحله حفظ و سوم مرحله ابلاغ³.