تحقق‌بخشی امام زمان به حقیقت الله اکبر

تفاوت توحید در اسلام با سایر ادیان الهی

این معنای توحید است که تمام انبیا و رسل گذشته روی این معنای توحید اسمائی پروردگار متفّق بودند. اما صحبت در اینجاست. پیغمبر ما چه آورده است؟ آیا پیغمبر ما به همین مقام که مقام توحید است و به این مقام که بالاترین مقام از مرحله توحید است اکتفا کرده است؟ نه! او بالاتر رفته است. پیغمبر ما به مقام الله اکبر رسیده است. شریعت اسلام شریعت لا اله الا الله نیست. نه ‌اینکه نیست بالاتر است. شریعت الله اکبر است. در موقع نماز الله اکبر، بعد از نماز الله اکبر. الله اکبر یعنی چه؟ الله اکبرُ مِن أن یوصَف این معنای الله اکبر است. یعنی آنچه که به وصف درآید خداوند بالاتر از اوست.¹

مقدمه‌ای در بیان معنای الله اکبر

یک مقدمه بگویم. پروردگار متعال در قرآن مجید می‌فرماید: ﴿سُبۡحٰنَ ٱللَهِ عَمَّا يَصِفُونَ * إِلَّا عِبَادَ ٱللَهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ﴾². منزه است پروردگار از توصیف و هیچ فردی و هیچ موجودی نمی‌تواند او را توصیف کند ﴿إِلَّا عِبَادَ ٱللَهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ﴾ مگر بندگان مخلَص خدا. یعنی آنچه که ما از معارف و از علوم ادراک می‌کنیم و آنچه که ما می‌خواهیم به پروردگار نسبت بدهیم، آن مخلوق ذهن ما است و آن لازمه مدرکات بشری ما است، و لیاقت مقام پروردگار را ندارد. پروردگار بالاتر است. منزه است از توصیف واصفون مگر آنهایی که به مقام اخلاص رسیده‌اند؛ یعنی ادراکات آنها دیگر بر اساس علوم ظاهریّه نیست. مدرکات و معارف آنها بر اساس علوم کتابی نیست. آنها از نقطه‌نظر اتّحاد با مجاری توحیدیّه فّعالی، صفاتی و اسمائی پروردگار به مرحله‌ای رسیده‌اند که آن‌طورکه باید و شاید از نقطه‌نظر توصیف پروردگار می‌توانند پروردگار را توصیف کنند، چون خودشان واجد هستند. از روی کتاب صفتی را برای خدا اثبات نمی‌کنند. این مسئله قبلاً عرض شده و برادران هم از این مسئله اطلاع دارند، فقط از باب مقدّمه بیان کردم؛ که هیچ موجودی قابلیّت توصیف پروردگار را جز از دریچه باطن که محو در توحید افعالی و صفات و اسماء پروردگار است نمی‌تواند واجد باشد. فقط این عده از افراد هستند [که می‌توانند خدا را توصیف کنند.] اینها چه کسانی هستند؟ اینها مخلَصین ـ به فتح لام ـ هستند. افرادی که از نقطه‌نظر اخلاص از عالم نفس گذشته‌اند و دیگر در مقام مجاهده و کسب کمالات نیستند. از این مرحله عبور کرده‌اند. اینها فقط برای توصیف پروردگار حقّ التوصیف قابلیّت دارند. ﴿سُبۡحٰنَ ٱللَهِ عَمَّا يَصِفُونَ * إِلَّا عِبَادَ ٱللَهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ﴾. اینها چه کسانی هستند؟ اینها افرادی هستند که متحقّق به معنای کلمه طیّبه لا اله الا الله می‌باشند. پیغمبر ما آمد روی دست اینها زد. گفت: «الله اکبر خدا از این هم بالاتر است.»