معنای تقوا و مراتب آن

خب، الحمدلله ماه رمضان طی شد. خدای متعال قسمت کرد یک ماه را به روزه [بگذرانیم] و بندگان خودش را در این ماه ضیافت کرد. امیدواریم که رحمت او در این ماه شامل همۀ ما شده باشد. خیلی عجیب! من الآن وقتی که این دوستان و رفقا مشغول خواندن تکبیرات بودند داشتم فکر می‌کردم و با خودم می‌گفتم ـ یک‌دفعه این به ذهنم آمد ـ که چقدر واقعاً مسئله، مسئلۀ عجیبی است! سنخیّت بین عید فطر و بین عید قربان در روز دهم ذی‌حجّه.

فلسفۀ عید بودن عید قربان و سنخیّت آن با عید فطر

طبعاً در روز عید قربان مشخص است؛ حاجی احرام بسته، حرکت کرده، از همۀ دنیا بیرون آمده، از تعیّنات بیرون آمده، لباس‌ها را کنار گذاشته، زینت‌ها را کنار گذاشته، تک و تنها با دو تا لباس و با دو تکّه پارچه در این بیابان‌ها حرکت کرده، خاک و خول، با این وضعیت آمده برای عرفات و در عرفات شروع کرده به گریه و نابه و توبه و زاری که: خدایا، از همۀ گناهان ما بگذر! از همۀ لغزش‌های ما بگذر! از همۀ انانیّت‌ها بگذر! می‌بینی با چه وضعی آمده‌ایم؛ دیگر لباس نداریم، انگشترمان را درآوردیم، لباسمان را درآوردیم، همه یکی شدیم، کسی اگر پیش ما بنشیند ما را نمی‌شناسد، همه دوتا لباس سفید و قابل تشخیص نیست. با چنین وضعیتی آمده‌ایم که از تقصیرات ما بگذری و از خطاهای ما چشم بپوشی و ما را لایق برای وفود به حرم خودت قرار بدهی.

بعد از ظهر روز عرفه [نزدیک] شب که می‌شود پیغمبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلّم در موقعی که سوار بر ناقه و شتر خودشان بودند و می‌خواستند به‌سمت مشعر حرکت کنند، برای مردم صحبت کردند و فرمودند:

ای حُجّاجی که به عرفات توفیق یافتید و در اینجا گرد آمدید، بدانید که خداوند تمام گناهان شما را بخشید! حرکت کنید همان‌طوری‌که از مادر متولد شدید!¹

این‌طور حرکت کنید! آن‌وقت مردم این‌طور حرکت می‌کنند، می‌روند برای مشعر و وارد در حرم خدا می‌شوند. مشعر دیگر حرم است، آنجا دیگر از حِلّ خارج می‌شوند و داخل در حرم می‌شوند. خدا از آنها پذیرایی می‌کند. از آن افاضات مقام حرم در مشعر برای حجّاج نازل می‌شود. دوستان و رفقایی که یک قدری چشمشان باز است مسائلی نقل کرده‌اند! خلاصه خبرهایی هست در آنجا! در آن شبِ مشعر خیلی مسائل هست.