جایگاه انسان در عالم هستی
21و أن تُخرِجَنی مِن کلّ سوءٍ أخرَجتَ منهُ محمّدًا و آلمحمّدٍ؛ «و از هر بدی و زشتی در هر مرتبهای از مراتب [که آنها را خارج کردی، مرا هم خارج کنی!]»
مراتب توبه
در روایتی رسول اکرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم فرمودند:
توبه مراتبی دارد: توبۀ مردم عبارت است از گناهان؛ توبۀ اولیا عبارت است از توجه به غیر خدا؛ توبۀ انبیاء عظام عبارت است از اضطراب سرّ!1
یعنی آنها توجه به غیر خدا ندارند و اگر در آن استغراق در مقام عزّ و مقام امن پروردگار یک لحظه از آن تعلق کم بشودـ نهاینکه توجّهشان قطع بشود ـ صدای آنها بالا میرود! اضطراب سرّ یعنی یک قدری از آن تعلق سرّ و ضمیر آنها کم بشود، توبۀ اینها از آن است! این سوء برای آنها است.
حالا ما در اینجا از خدا این را میخواهیم، ما نمیگوییم: خدایا، گناهانی را که ما میکنیم ببخش! بله، این گناهان هم باید بخشیده بشود، ما نمیگوییم: خدایا، ما را از توجه به غیر خودت [محفوظ بدار!] نه، ما پا را روی آن پلۀ بالا میگذاریم و میگوییم: خدایا، آن سوء و آن مرتبه از لغزشی که اولیاء راستین خود و ائمه را از آن محفوظ داشتی، ما را هم محفوظ بدار!
اللَهمّ إنّی أسألُک خیرَ ما سألک به عبادُک الصّالحونَ؛ «خدایا، من از تو سؤال میکنم بهترین چیزی را که بندگان صالح تو تقاضا کردند.»
و أعوذُ بکَ ممّا استَعاذَ منهُ عبادُک المُخلِصونَ؛2 «[و به تو پناه میبرم از آن چیزی که بندگان مخلِص تو از آن به تو پناه میبرند].»
معنای واقعی عید
عید ما عبارت است از معرفت امام علیه السلام! عید ما عبارت است از ورود در حریم ولایت امام علیه السلام! این عید است! عید ما عبارت است از شناخت امام زمان علیه السلام! این معنا، معنای عید است!
إنشاءاللَه که خدای متعال ولیّ خودش را به ما بشناساند و ما را در حریم ولایت او قرار دهد!
اللَهمّ کُن لِولیّکَ الحجّةِ بنِ الحسَن صَلَواتُک عَلیهِ و علیٰ آبائِه فی هذه السّاعَةِ و فی کلّ ساعَةٍ وَلیًّا و حافِظًا و قائِدًا و ناصِرًا و دَلیلًا و عَینًا حتّی تُسکِنَه أرضَکَ طَوعًا و تُمتّعَه فیها طَویلاً.3
- مصباح الشّریعة، ص ٩٧، با قدری اختلاف.
معاد شناسی، ج ٧، ص ١٦٣:
«در مصباح الشّریعة وارد است که: ”تَوبةُ الأنبیاءِ مِن اضْطِرابِ السِّرّ؛ و تَوبةُ الأولیاءِ مِن تَلَوُّث الخَطَراتِ؛ و تَوبةُ الأصفیاءِ مِن التَّنفیسِ؛ و تَوبةُ الخاصِّ مِن الإشتغال بغیرِ اللَه، و تَوبةُ العامّ مِن الذُّنوبِ.“
در ضمن روایتی که در این کتاب به حضرت صادق علیه السلام منسوب است چنین وارد است که: ”توبۀ پیامبران از اضطراب سرّ آنها است؛ و توبۀ اولیا از آلودگی نفس بهواسطۀ خواطر؛ و توبۀ اصفیا از غم و غص زدایی و طلب راحتی کردن است؛ و توبۀ خواص از اشتغال به غیر خدا؛ و توبۀ عوام از گناهان است.“» - إقبال الأعمال، ج ١، ص ٢٨٩.
- مصباح المتهجّد، ج ٢، ص ٦٣٠، با قدری اختلاف.
- مصباح الشّریعة، ص ٩٧، با قدری اختلاف.

