سرّ خلقت انسان و لزوم تلاش برای رسیدن به آن
13در عینحال ایشان به من میفرمودند:
«فلانی، بیستودو سال (یا بیستوچهار سال) که من در طهران هستم، یک ساعت را به میل و رضای خود نبودم.»
چطور شما بین این دو مسئله را جمع میکنید؟! و وقتی قرار بر این شد که مسجد را رها کنند، ایشان بهنحوی رها کردند که میفرمودند: «دیگر اسم مسجد قائم را هم پیش من نیاورید!» یعنی دیگر تمام شد و ما دیگر به مشهد آمدیم.
یک وقت من از ایشان سؤال کردم: نتیجۀ این مسجد آمدن و طهران آمدن و رفتن برای شما چیست؟ فرمودند:
«نتیجۀ آمدن به مسجد و هدف از این تلاشها همین چند تا جوانی است که میبینی دور ما هستند؛ همین چند نفری که حرفی را بشنوند و به آن عمل کنند، این برای من کافی است.»
اینها همانهایی هستند که «صَحِبوا الدّنیا بأبدانٍ أرواحُها مُعَلقّةٌ بالمَحَلِّ الأعلیٰ.» با بدنشان در اینجا بودند ولی آلودۀ به دنیا نشدند، آلودۀ به مردم نشدند، آلودۀ به مرید و مریدبازی نشدند، آلودۀ به ریاسات نشدند و آلودۀ به مسجد نشدند.
دنیا انحاء و اشکال مختلفی دارد و شیطان خیلی خوب وارد میشود؛ شیطان گاهی اوقات از راه ارتکاب حرام وارد میشود، گاهی از اوقات از راه دیانت وارد میشود، از راه احساس وظیفۀ شرعی وارد میشود و دین مردم را بهعنوان احساس وظیفۀ شرعی میرباید. اینجا است که انسان باید به خدا پناه ببرد! جایی که دین، رهزن دین انسان شود و جایی که حرکت بهسمت خدا رهزن حرکت بهسمت خدا بشود، اینجا دیگر جای سختی است!
«صَحِبوا الدّنیا بأبدانٍ؛ اینها در این دنیا بودند ولی فقط بدنشان بود.» به قول امیرالمؤمنین که میفرمود: «کنتُ جارًا جاوَرَکم بدنی؛1 من همسایۀ شما بودم و بدنم با شما بود.» اما شما از حال من که خبر نداشتید، فقط علی را میدیدید در میدان، علی را میدیدید در هنگام نماز، علی را میدیدید که لباس جنگ پوشیده است، علی را میدیدید که دارد برای مردم خطبه میخواند؛ اما اینکه در مخیّلۀ علی چه خطور میکرد و در چه حالی بود، آیا شما میفهمیدید؟! و الآن هم که میبینید دارم از میانتان میروم، باز حقیقت من هست. بدن من را خاک میکنید؛ اما حقیقت من همیشه زنده است و من هیچوقت از بین نمیروم، من به ابدیّت پیوستهام و مُهر ابدیّت و جاودانگی بر من خورده است. [این فقط] بدن من است، آن را بیندازید و هر جایی دلتان میخواهد قرار بدهید. بدن من است که میپوسد و از بین میرود؛ ولی من که از بین نمیروم.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٢٠٧.

