مرتب سازی:
پرسش و پاسخ اعتقادی
2أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیمِ
بسم اللَه الرحمن الرحیم
وَ صلّی اللَه عَلَی محمّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِرین
وَ لَعنَةُ اللَه عَلَی أعدائِهِم أجمَعین
عدم وجود هرگونه استجابت و تحقّق، قبل از دعا
تا نگرید ابر کِی خندد چمن! *** تا نگرید طفل کی نوشد1 لبن!2 تا نگرید طفلک3 حلوا فروش *** دیگ بخشایش کجا آید به جوش!4و5 بچّۀ حلوا فروش بایستی که گریه بکند تا آن شخص بیاید و ایجاد آن معنا بکند، و الاّ قبل از گریه اصلاً خبری نیست؛ طفل، قبل از گریه لبن نمینوشد.
قبل از دعا استجابتی نیست، تحقّقی نیست، ظاهریّتی نیست! ﴿قُلۡ مَا يَعۡبَؤُاْ بِكُمۡ رَبِّي لَوۡلَا دُعَآؤُكُمۡ﴾.6
آیا دعا موجِد است؛ یا کاشف از ثبوت در لوح محفوظ؟
سؤال: اینکه میگوییم: «دعا موجِد است» بالأخره این دعا در لوح محفوظ در یک سلسلهای قرار میگیرد که ما میگوییم: در لوح محو و اثبات این دعا اثبات میشود و بعد ـ مثلاً ـ موجِد باران و موجِب نفی عدم استسقاء میشود؛ پس آنوقت این دعا در لوح محفوظ کاشف میشود دیگر! این مرحله میگذرد تا این میآید.
جواب: این مطلب در همه همینطور است و اختصاص به این ندارد!
عدم تنافی اختیار در اعمال با ثبت ازلی آنها در لوح محفوظ
ببینید! الآن ما آمدیم اینجا، به چه داعیهایی آمدیم؟ برای این آمدیم اینجا که تهنیت بگوییم و تشریک مساعی کنیم و تحبیب قلوب کنیم و به سنّت پیغمبر عمل کنیم. اینها درست است دیگر! ولو اینکه در همان عالم واحد تمام اینها خاسته از ارادۀ پروردگار است؛ ﴿وَلَٰكِنَّ ٱللَهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ﴾.7
ما الآن قند برمیداریم، به ارادۀ ماست؛ میزنیم در چای و با چای هم میخوریم و سیراب میشویم، اینها همه درست است، ولو اینکه بالنّتیجه همه کاشف از چیست؟ قبل از اینکه الآن من چاییام را بخورم معلوم نیست که میخورم یا نه، ولی وقتی خوردم متحقّق است که من چایی خوردم و اینطور هم هست.
آنچه در این عالم کثرت از سلسلۀ علل و معلولات و اسباب مسبّبات بدون اندک تخلّفی به جای خود نشسته، همۀ اینها منحیثالمجموع بدون استثنا مراد به ارادۀ خداست. توجّه فرمودید! عین همین نجّار؛ نجّار بلند میشود میرود دکّانش یک الوار را برمیدارد و میگذارد و با ارّه میبُرد و با گونیا اندازه میگیرد و با رنده میتراشد و یک در درست میکند، آیا این یک سلسلۀ علل را ما میتوانیم انکار کنیم؟ ولی واقعش کشف از پیدایش یک در از ماست. از آن طرف نگاه کنیم، در است؛ از این طرف نگاه کنیم، همهاش سلسله علل است. فرقی بین دعا و ایجاد باران خلقالسّاعه و بین حرکت نجّار و دستش و ساختن در نیست، صحبت این است.
- خ ل: جوشد.
- مثنوی معنوی، دفتر پنجم، ص ٧٣٣.
- خ ل: کودک
- خ ل: بحر رحمت در نمیآید به جوش.
- مثنوی معنوی، دفتر دوّم، ص ١٩٩.
- سوره فرقان (٢٥) آیه ٧٧. نور ملکوت قرآن، ج ٣، ص ٢١٥:
«ای پیغمبر ما! به این مردم بگو: اگر دعا و التجا و درخواست شما از خدا نبود، خداوند به شما چه اعتنا و توجّهی داشت؟!» - سوره بقره (٢) آیه ٢٥٣. ترجمه: «امّا خداوند آنچه را که بخواهد انجام میدهد.» (محقق)