مرتب سازی:
پرسش و پاسخ اعتقادی
4عصمت پیامبران در سه مرحلۀ تلقّی و اداء وحی و تبلیغ
پیغمبران در سه مرحله معصومند: یکی در مرحلۀ گناه و خطا معصومند؛ یکی در مرحلۀ تلقّی وحی؛ و یکی در مرحلۀ اداءِ وحی.1 آنچه دربارۀ حضرت یونس هست ـ که طبق آیات قرآن هم هست ـ این است که قومش را دعوت کرد و قوم او حرفش را نپذیرفتند، و طول کشید و آن قوم را نفرین کرد و رفت و این جریانات اتّفاق افتاد. و این هم خلافی نیست! انسان قومی را دعوت میکند و حرفش را هم گوش نمیکنند، اتمام حجّت هم میکند. حالا این حتماً بایستی بیاید تا آنکه آخرش سنگ هم بر سرش بزنند و هیچ حرفی نزند؟! این مأموریّت هر کس نیست!
اختلاف درجات پیامبران علیهم السّلام در قرآن کریم
پیغمبران در درجات مختلف واقعاند، همه که رسولاللَه نیستند، همه که حضرت ابراهیم نیستند.
﴿تِلۡكَ ٱلرُّسُلُ فَضَّلۡنَا بَعۡضَهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ مِّنۡهُم مَّن كَلَّمَ ٱللَهُ وَرَفَعَ بَعۡضَهُمۡ دَرَجَٰتٖ وَءَاتَيۡنَا عِيسَى ٱبۡنَ مَرۡيَمَ ٱلۡبَيِّنَٰتِ وَأَيَّدۡنَٰهُ بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَهُ مَا ٱقۡتَتَلَ ٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِم مِّنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَتۡهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُ وَلَٰكِنِ ٱخۡتَلَفُواْ فَمِنۡهُم مَّنۡ ءَامَنَ وَمِنۡهُم مَّن كَفَرَ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَهُ مَا ٱقۡتَتَلُواْ وَلَٰكِنَّ ٱللَهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ﴾.2
(و یا): ﴿وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِمَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَقَدۡ فَضَّلۡنَا بَعۡضَ ٱلنَّبِيِّۧنَ عَلَىٰ بَعۡضٖ وَءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ زَبُورٗا﴾.3
این آیات دلالت میکند بر اینکه پیغمبران با اینکه همه در درجۀ توحید هستند، ولی دارای مقامات و درجات مختلفی هستند. و از اینکه یک پیغمبری دعوت کند و اتمام حجّت کند و به حرف او گوش نکنند و برود، نباید توقّع داشت که همۀ پیغمبران در درجۀ واحدی هستند! حالا نسبت به خودش و آن روابطی که بین پروردگار و او بوده و نباید این کار را بکند و اگر تحمّل میکرد دارای مقام بیشتری بود، خب در این شکّی نیست؛ زیرا که آیۀ قرآن میفرماید:
﴿وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَٰضِبٗا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقۡدِرَ عَلَيۡهِ فَنَادَىٰ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ أَن لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبۡحَٰنَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ * فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡغَمِّ وَكَذَٰلِكَ نُۨجِي ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾.4
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون عصمت انبیاء رجوع شود به امام شناسی، ج ١، ص ١٠.
- سوره بقره (٢) آیه ٢٥٣. ترجمه:
«آن پیامبران و فرستادگان، ما بعضی را بر بعض دیگر برتری دادهایم؛ از میان آنان کسی بود که خدا با او سخن میگفت و مقام برخی را به درجاتی ترفیع داد. ما به عیسی بن مریم بیّنات و شواهد بر پیامبری اعطا نمودیم و او را به روحالقدس مؤیّد ساختیم. و اگر خدا اراده مینمود کسانی که پس از پیامبران آمده بودند بعد از آنکه حجّتها و بیّنات برایشان آمده بود با هم جنگ نمیکردند؛ امّا با یکدیگر اختلاف نمودند. پس، از میان آنان عدّهای بودند که ایمان آوردند و عدّهای دیگر کافر شدند، و اگر خداوند میخواست با یکدیگر جنگ و کارزار نمیکردند؛ امّا خداوند آنچه را که بخواهد انجام میدهد.» (محقّق) - سوره إسراء (١٧) آیه ٥٥. ترجمه:
«و پروردگار تو داناتر است به هر کس که در آسمانها و زمین است؛ و بهتحقیق ما بعضی از پیغمبران را بر بعضی دیگر برتری دادهایم؛ و همانا به داود علیه السّلام زبور را عنایت نمودیم.» (محقّق) - سوره انبیاء (٢١) آیه ٨٧ و ٨٨. افق وحی، ص ٢٣٥:
«داستان همنشین ماهی را به یاد آور که با حالت غضب و خشم از قوم خود جدا شد و از آنها فاصله گرفت، و چنین گمان نمود که ما بر او سلطه و استیلاء نخواهیم یافت! و آنگاه که در شکم ماهی در ظلمات جای گرفت، ندا برآورد که هیچ معبود و صاحب اثر و سببی جز خدای احد و واحد نمیباشد؛ منزّه میباشی ای پروردگار از حدس و گمان ما، بهدرستیکه من از ستمکارانم (بهواسطۀ جهل و نادانی بر خود ظلم و ستم مینمایم) * پس ما دعوت و تقاضای او را اجابت نمودیم و او را از غم و اندوه و تشویش رها ساختیم؛ و اینچنین است شیوه و دَیدن ما که مؤمنین را نجات میبخشیم (و از ظلمات جهل به وادی نور و بهاء و توحید وارد مینماییم).»