مرتب سازی:
لزوم یقین جهت قبول ولایت پیامبر وائمه اطهار و وجوب تعبّد در مقام اطاعت از اوامر آنها
16گفت: چند سال است که داری نماز میخوانی؟
گفت: سی سال.
گفت: سی سال از خدا دور شدهای!1
سی سال نماز میخواند ولی از خدا دور بود! آخر خدا خیرت بدهد، تو نماز را برای عذاب قبر میخوانی؟! عذاب قبر چیست؟ کسی برای عذاب قبر نماز میخواند؟!
لزوم پذیرش ولایت پیغمبر و امام با علم تفصیلی، و تبعیّت از او با علم اجمالی
روی این اساس که عقل انسان نمیتواند به مسائل و به ملاکات برسد، و بهعبارت دیگر، نمیتواند علم تفصیلی نسبت به احکام پیدا بکند، باید به علم اجمالی عمل کند. علم اجمالی یعنی: تعبّد، یعنی تعبّد براساس واقع؛ چون من نمیتوانم به احکام برسم، باید دستم را در دست پیغمبر و در دست امام بگذارم.
رسیدن به پیغمبر و به امام، علم تفصیلی میخواهد؛ ولی وقتی که رسیدیم، دیگر مطلب تمام است! وإلاّ در هر قدمی که پیغمبر برمیدارد جای إن قلت و قلت است که چرا اینجای قضیّه اینطور است و چرا آنجای قضیّه آنطور است؟! و در هر کلامی که پیغمبر میگوید، جای إن قلت و قلت است:
ـ: امروز حرکت کنیم!
ـ: چرا یا رسولاللَه؟
ـ: امروز بنشینیم!
ـ: چرا یا رسولاللَه؟
ـ: این کار را انجام بدهیم!
ـ: چرا یا رسولاللَه؟
به مقتضای ذهنیات ما، در هر مرحلهای همیشه بابِ اشکال و باب اعتراض باز است؛ لذا دیگر اینجا جای علم اجمالی است و اینجا دیگر تعبّد است.
إنشاءاللَه در جلسۀ بعد عرض خواهم کرد که چطور عقل از نقطۀ نظر انطباق
- . الهی نامه، عطّار، ص 400؛ تذکرة الأولیاء، ص 23.