کیفیت تکلیف موجودات

اگر ما این‌طور بودیم که وقتی از قیامت به دنیا برمی‌گشتیم آدم خوبی می‌شدیم، خدا ما را برمی‌گرداند؛ خدا با کسی لج ندارد. [اما] چون قضیه این‌طور است، خدا می‌گوید: اگر تو برگردی، دوباره همین‌طور می‌شوی! برای چه برگردانم؟! تو ای فرعون که الآن می‌گویی: ﴿ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِيٓ ءَامَنَتۡ بِهِۦ بَنُوٓاْ إِسۡرَٰٓءِيلَ﴾،¹ اگر دوباره برگردی، دوباره می‌گویی: «بیایید من را عبادت کنید!» تو که آدمِ درستی نمی‌شوی! دو روز اول خوبی! دو روزِ اول مَنگی! چند روزی می‌گذرد و حال خوشی داری، گریه داری؛ چند روز که می‌گذرد، دوباره همان آش و همان کاسه! خدا هم می‌گوید: «ما که علاّف تو نیستیم؛ دائماً برایت آیه بیاوریم، دو روز خوب [باشی]، دوباره برگردی؛ دوباره یک آیه [بیاوریم]، دو روز خوب [باشی]، دوباره برگردی؛ این[طور] که نمی‌شود.» ﴿وَكَأَيِّن مِّنۡ ءَايَةٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ يَمُرُّونَ عَلَيۡهَا وَهُمۡ عَنۡهَا مُعۡرِضُونَ﴾؛² تمام اینها آیات پروردگار است. [وقتی] یک آیه به انسان نشان می‌دهند، باید این را بگیرد و برود و دیگر پشت سرش را نگاه نکند؛ نه اینکه هر روز و هر دقیقه و هر ثانیه یک آیه!

دستور پیامبر به نگهداری از حال خوب

خدمت پیغمبر می‌رسند [و می‌گویند]: «یا رسول‌الله، ما وقتی خدمت شما هستیم، از دنیا اعراض می‌کنیم و به دنیا تمایل نداریم. اما همین‌که بیرون می‌رویم و چشممان به این و آن می‌افتد و به دنیا آلوده می‌شویم، آن حالی که اول داشتیم از بین می‌رود!» حضرت فرمودند: 

«قضیه همین است دیگر! باید آن حال را نگهداری!» ³

رمز سعادت در گروِ حفظ حال خوب در تمام مراحل زندگی

آن حال، حال ملائکه است که به مقام فعلیت رسیده‌اند و همیشه در یک حال هستند؛ ولی انسان دائماً در حال تغییر است. آن حالی که انسان به دست می‌آورد، باید برای خودش نگه دارد. لذا خدا در اینجا می‌گوید: برگرداندن شما به این دنیا فایده‌ای ندارد؛ [پس] اگر عذاب را ببینید و توبه کنید، دیگر فایده‌ای ندارد و مهلت تمام می‌شود! چون [وقتی] عذاب می‌بینید و توبه می‌کنید و برمی‌گردید، چند روز [که] می‌گذرد دوباره برمی‌گردید سر  جای اولِ خودتان! دنبال قضیه را که نمی‌گیرید و پیگیری نمی‌کنید! مُتنبّه که نمی‌شوید و برایتان عبرت نمی‌شود! چند روز خوبید، دوباره برمی‌گردید!