اولیاء الهی، تنها تعیین‌کنندگان طریق و شریعتِ مخصوص به هر شخص

﴿وَلَٰكِن لِّيَبۡلُوَكُمۡ فِي مَآ ءَاتَىٰكُمۡ﴾؛ به تو صحت می‌دهیم، با صحت امتحانت می‌کنیم؛ به تو مرض می‌دهیم، با مرض تو را امتحان می‌کنیم؛ به دیگری مال می‌دهیم، با مال او را امتحان می‌کنیم؛ به دیگری فقر می‌دهیم و با فقر امتحان می‌کنیم؛ به شخصی علم می‌دهیم، با علم او را امتحان می‌کنیم. افرادی که علم دارند علم را در کجا به کار می‌بندند؟ آیا برای ریا و سُمعه از آن علم استفاده می‌کنند؟ آیا برای رسیدن به مطامع دنیوی آن علم را به کار می‌بندند؟ آیا برای جلب رضای دستگاه و حکومت جائره آن علم را به کار می‌بندند؟ که هرچه از آنها بخواهند در اختیارشان قرار می دهند. آیا برای از بین بردن حقایق و مبانی دین آن علم را به کار می‌بندند و دین پیغمبر اکرم را یک دین بی‌محتوا در نظرِ مردم جلوه می‌دهند؟ آیا به‌واسطۀ آن علم، کمر پیغمبر اکرم را می‌شکنند، همان‌طور که امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمود: «این طایفه، کمر من را شکستند!»¹ با چند اصطلاح یاد گرفتن و چند توجیه، یک واقعیت مهم دینی را وارونه جلوه می‌دهند و این علم را در خدمت دیگران به کار می‌بندند!

ما با این علم آنها را آزمایش می‌کنیم. این علم و بینش و فهم را خدا می‌دهد؛ ما با آن، آنها را آزمایش می‌کنیم. و در مقابل، به بعضی آن علم را نمی‌دهیم؛ خیال آنها از  این جهت دیگر راحت است: «الحمدللّه که ما این را نداریم! الحمدللّه که خدا به ما این چند تا اصطلاح را هم یاد نداده!» آن وقت آنها را تحتِ اطاعت یک شخص راه‌یافته در می‌آوریم که به‌واسطۀ آن اطاعت و تقلید از او بتوانند به منظور خودشان نائل شوند. این خیلی قضیۀ مهمی است! باید انسان از این بینشی که خدا به او می‌دهد، استفاده کند [وباید بداند که] این را در کجا به کار ببندد.

بنابراین خداوند برای هرکسی یک نوع مقتضیاتی قرار داده که بر طبق آن، از او درخواست و سؤال می‌کند؛ هرکسی بنا بر شاکلۀ خودش و هرکسی بنابر مقتضیات خودش؛ بنابراین عمل هیچ فردی معیار برای حرکتِ عمل دیگری قرار نخواهد گرفت،² عمل هیچ فردی ملاک برای عمل شخص دیگری قرار نخواهد بود! مگر  اینکه آن عمل از ناحیۀ کسی که احاطۀ بر آن عمل دارد تأیید شود؛ و الاّ به هیچ‌وجه من‌الوجوه ملاک نخواهد بود.