حقیقت تشریع

در اینجا حجرالاسود احساس می‌کند! امامت امام سجاد را می‌فهمد! امامت امام سجاد را با جان و دل می‌داند! ما این‌طور نمی‌دانیم ولی او می‌داند! مسائل در ما آمیخته شده است؛ لذا به مرحلۀ حقّ‌الیقین نرسیده‌ایم. ولی حجرالاسود که سنگ است می‌داند؛ چون پروردگار متعال در ذات و سرشتش این مطلب را قرار داده است.

چهارمین شاهد شعور موجودات: معجزات انبیا

معجزۀ انبیا به این معنا نیست که یک امر غیرعادی [باشد و نبی] در [چیزی] تصرف کند! [نبی با] معجزه تصرف نمی‌کند و این‌طور نیست که یک امر غیرعادی به وجود بیاورد و غیرواقع را واقع جلوه دهد که ما احساس کنیم این سنگ و همۀ موجودات بی‌شعور هستند و ادراک ندارند، اما امام مانند آمپول، شعور را در آنها تزریق می‌کند؛ یا شعور را در آنها تزریق نکند [بلکه کاری کند که] خواهی‌نخواهی آنها این مطلب را از روی اضطرار و جبر اظهار کنند. این که هنر نیست! این، مطلبِ غیرواقع را واقع جلوه دادن و به‌صورت حقیقت بیان کردن است و مَجاز و شعبده و سِحر است و ابداً واقعیت ندارد.

حقیقت معجزه: تصرف در وجود موجودی برای ادراک واقعیت

تمام موجودات شعور و فهم و ادراک دارند. کاری که امام علیه السّلام انجام می‌دهد [این است]: آلاتی را به‌کار می‌اندازد که خداوند متعال برای شنیدن آن صدا در درون ما نهفته است؛ خصوصیّاتی را که خداوند در وجود ما قرار داده است و ما به‌واسطۀ جهل به آن خصوصیّات راه نداریم،‌ فعال می‌کند. دستگاهی را به کار می‌اندازد که تا کنون به آن پی نبرده بودیم و خیال می‌کردیم تمام وجود ما را همین وسائط و آلات [ظاهری] تشکیل می‌دهد.¹

وجود «ندای أنا الحق» در تمام موجودات

به قول مرحوم سبزواری:

موسی‌ای پیدا نمی‌شود؛ اگر موسی پیدا شود که تمام درخت‌ها [کوسِ] «أنا الحق» می‌زدند. ندای «أنا الحق» تمام اشجار و درخت‌ها و ذرات بلند است.