كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان در فضا و مكان‏

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحيم‌

وصلَّى اللَه عَلَى سيّدنا و نبيّنا أبى‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلى آله الطّيبين الطّاهرين و اللعنة عَلَى أعدائِهِم أجمَعينَ‌

اگر نظر شریف دوستان و رفقا باشد در مجالس گذشته راجع به كیفیت تأثیر اعمال در نفس و همین طور در فضا و مكان، خدمت دوستان یك مطالبی عرض شد و به نظر رسید كه خب چون مطلب به اشاره گذشته بود باز جای صحبت داشت و سوالاتی كه طبعا رفقا و دوستان می‌كردند و مسائلی كه بود مخصوصا نسبت به مسائل روز، گفتم در این قضیه امروز مطالبی به نحو اشاره خدمت دوستان عرض كنم گرچه در جلساتعنوان بصری در آینده اگر خداوندتوفیق [بدهد] به این مسائل به طور مشروح خواهیم رسید و لزوم متابعت از این مسئله، به عنوان یك نقطه مهم و یك مطلب اساسی و غیر قابل تردید، انشاءاللَه در آن جا مطرح خواهد شد تا این كه دوستان نسبت به زوایای قضیه اطلاع بیشتری پیدا كنند و مسائل خود را بر آن قسم انطباق بدهند.

مطلبی كه باید امروز خدمت رفقا عرض كنم مسئله ارتباط مستقیم اعمال و رفتار با نفس و تأثیر اعمال و رفتار بر نفس است. راجع به این مطلب صحبت خیلی شده. بزرگان بسیار راجع به این قضیه صحبت كردند و به طور كلی از نقطه‌نظر واقع و حقیقت شرعِ پیامبران الهی و ادیان الهی بخصوص دین اسلام و مكتب حق و شریعت حقه، اصلا این مطلب، اساس تربیت و تزكیه و تشریع ادیان است و بدون این مسئله ادیان الهی دیگر اهمیت خود را از دست می‌دهند و فایده و نتیجه‌ای برای تربیت بشریت ندارند. مسئله مهمی‌كه در احكام و بیان فتاوای ظاهری فقه و احكام ظاهری فقه مورد كم توجهی قرار گرفته است مسئله ارتباط بین حكم و عمل با نفس و تأثیر احكام و افعال بر نفس انسان است و این دیدگاه در فقه ظاهری طبعا مطرح نیست. در فقه ظاهر، مسئله برمیگردد به صحت و سقم و بطلان و صحت یك عمل براساس قواعد و مبانی كه خب او در دست است كه او عبارت است از قرآن و سنت و در بعضی از موارد هم استمداد از احكام عقلیه. فقط به همین مقدار در بیان احكام ظاهر اكتفا می‌شود و از این جا دیگر قدمی‌جلوتر گذاشته نمی‌شود و اگر از فقیهی سوال شود كه آیا این عمل و این فعلِ مباح و حلال، می‌تواند برای شخص ضرر معنوی داشته باشد یا نداشته باشد؟ می‌گوید من به این قضیه كاری ندارم از نقطه نظر ادله فكر و رأی من به صحت این حكم رسیده و من حكم به صحت می‌كنم و دیگر بیش از این من متصدی مسائل و افعال و كیفیت تأثیر آن و خصوصیات دیگری كه دارد، جنبه‌های معنوی آن، كیفیت رشد و یا كیفیت تنزل و سقوط كه به واسطه فعل انجام می‌گیرد، من به این مسائل كاری ندارم. طبعا اگر عملی از نظر ظاهر شرع برای مكلف حلال بود دیگر اثر تخریبی برآن معنا ندارد. این آخرین جوابی است كه یك فقیه می‌تواند به انسان بدهد.