نقش امام زمان علیه السّلام در حرکت تکاملی انسان

دست امام سجاد را می‌بندند، غل جامعه می‌آورند، به گردن این دست را به همین کیفیت می‌بندند¹ به‌طوری‌که تا آخر عمر اثر جراحت و آثار این سفر از کربلا به کوفه و به شام بر پشت و بر بازوهای امام سجاد علیه السّلام بوده ها!² ولی این همینی که دارد این را می‌بندد و همان یزید که الآن دارد این کار را انجام می‌دهد، نمی‌داند که همین جوان دست‌بسته، با ارادۀ اوست که الآن این روی این تخت نشسته و دارد حکمرانی می‌کند!

تبیین موقعیت ظاهر و باطن امام علیه السّلام در عالم وجود

یعنی موقعیت امام علیه السّلام نسبت به عالم وجود دو موقعیت ظاهر و باطن است. در موقعیت ظاهر امام همین است که ما می‌بینیم: راه می‌رود، حرکت می‌کند، می‌خوابد، غذا می‌خورد، این همینی است که...! اگر زخمی بر او وارد بشود تأثیر می‌کند، شمشیر بر او اثر می‌گذارد همان‌طوری که به دیگران اثر می‌کند، ممکن است او مریض بشود همان‌طوری‌که دیگران مریض می‌شوند، دارو در او اثر می‌گذارد همان‌طوری‌که در سایر افراد اثر می‌گذارد. از نقطۀ نظر ظاهر امام علیه السّلام مثل سایر افراد است. امام را می‌گیرند در زندان می‌اندازند، امام را می‌گیرند می‌کُشند، اسب از روی بدنش هم رد می‌کنند و بدن او را دستخوش تمام ناملایمات قرار می‌دهند! همان‌طوری که سایر افراد را هم اگر بخواهند به همین وضع مبتلا بکنند، آنها هم همین‌طورند. این جنبۀ ظاهر.

ولی جنبۀ باطن امام جنبۀ واسطه و وسیله بودن است. یعنی اگر امام علیه السّلام نباشد و آن روح ولایت وجود نداشته باشد، به این نحو اثری از تعیّنات خارجی و اثری از حوادث و پدیده‌های خارجی در هیچ مرتبه‌ای از مراتب عالم وجود، وجود ندارد. یعنی اگر روح ولایتِ رسول خدا نباشد، اصلاً جبرئیلی نیست تا اینکه برای پیغمبر وحی بیاورد، میکائیلی نیست تا‌ اینکه حیات بدمد، عزرائیلی نیست اصلاً تا‌ اینکه قبض روح بکند! اینها واسطه‌های...؛ ملائکه واسطه‌های تنفیذ مشیّت و ارادۀ خدا در عالم وجودند که این واسطه‌ها باز به‌واسطۀ نفس امام علیه السّلام دارای این قدرت و دارای این اختیار و دارای این تکلیف‌اند.