مرتب سازی:
سرّ خلقت انسان
9این انسان است كه میتواند هیچ گونه بُعد و فاصلهِمرحله و رتبه ای بین خود و بین پروردگار به وجود نیاورد. این فقط انسان است. خب این میشود لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ حالا ما متوجه شدیم كه چه مرتبه ای را ما حائز هستیم. این برای خلقت ما. خدا میخواهد بگوید كه ما آن قدرت خالقیت خودمان را در توی بشر، ما در تو اعمال كردیم، این برای این طرف قضیه.
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ این انسان را آوردیم در عالم دنیا در عالم ماده و به تمام مراتب وجودی و نزولی عوالم این انسان را سیر دادیم. چرا؟ چون تمام مظاهر وجودی ما را از آن تجرد محض تا آن آخرین مرتبه كه مرتبه ملك و مرتبه ماده و مرتبهصورت و مرتبهجرم و مرتبه كون و فساد است همه اینها را داشته باشد و هیچ مرتبهای از انسان فوت نشود این میشود تمام مظهریت اسماء و صفات الهی.
ملائكه نمیتواند به صورت جرم بیایند، ملائكه نمیتوانند به صورت وجودی تشكل پیدا كنند كه دارای اقراض و دارای هواها و دارای خصوصیات حیوانی باشد، وجود آنها یك وجود خاص است اما انسان همه اینها را دارد. پس بنابراین قدرت او از ملائكه بیشتر میشود. این انسان رسید به اسفل سافلین یعنی آخرین مراتب نزول: آوردیم پایین [او را] از مراتب جبروت عبورش دادیم به لاهوت رسید، از آنجا به ملكوت اعلی رسید، آمد پایین تر ملكوت سُفلی، عالم برزخ، عالم مثال، تا رسید به همین عالم ماده و صورت كه عالم عالمِ ماده و صورت است دیگر. تمام این مراتب را سیر دادیم و همه را به انسان نشان دادیم خب حالا از این به بعد چیست؟ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا حالا كه تا اینجا رسید ما در او این كار را كردیم: در عالم جبروت در او گذاشتیم، از عالم لاهوت در آن گذاشتیم، از عالم ملكوت در او گذاشتیم، از هر مرتبهای ما در انسان قرار دادیم تا رسید به عالم ماده. این كه ما در او گذاشتیم یعنی قوه و توان رسیدن به این عالم را ما در او گذاشتیم و همین طور از همه اینها بالاتر ما توان رسیدن به ذات را كه اختصاص به انسان دارد در انسان قرار دادیم.