ملاک تشخیص سلوك حقیقی از مجازی

 می‌آیند، چه باید بکنم؟

 جواب: مسئله همین است که عرض کردم. همان‌طور که عرض کردم انسان موقع نماز، بهتر است که چند دقیقه بنشیند و بعد وقتی که توجه کافی پیدا کرد، آن‌وقت نماز را بخواند.

 سوال: سؤالی داشتم که مدت‌ها ذهنم را مشغول کرده، ولی جرأت پرسیدن آن را نداشتم چرا جرأت نباید باشد؟ چه اشکالی دارد انسان بپرسد؟ و بارها شنیدم که خیلی از رفقا به این مسئله اعتراض کردند و یا خود را به بی‌خیالی زده‌اند یا این‌که آنها هم مثل بنده جرأت سؤال کردن نداشتند بنده باز تعجب می‌کنم شاید با پرسیدن این سؤال در برابر شما گستاخی و جسارت کرده باشم و این را هم بگویم که می‌ترسم بعد از خواندن این سؤال، بنده را از جمع رفقا به خاطر جسارتم خارج کنید. (خندیدن استاد)

 جواب: آخر مرا چه که به این مسائل بپردازم. ولیکن این مسئله، مسئله صحیحی نیست. اگر شما سؤالی دارید، باید سؤال را بپرسید. سؤال در ذهن می‌ماند و شک ایجاد می‌کند. و این هم دلیل بر این نیست که هر سؤالی از بنده می‌کنید، سؤال صحیحی باشد. نه! ممکن است اصلًا سؤال غلط باشد، ذهن اشکال پیدا کرده باشد. و اینطور هم نیست که بنده بی‌اشکال باشم، شاید سؤال او صحیح باشد، بنده خودم را درست کنم. هر دو طرف مسئله به همین کیفیت است. وقتی که من یک عملی انجام بدهم، به خیال خودم، کار خوبی است، ولی در نزد دیگران این وجهه را دارد، خب، انجام نمی‌دهم، به طریق دیگر انجام می‌دهم. این چه اشکالی دارد؟ و هر کس سؤالی دارد باید بپرسد من هم به خاطر فرمایش شما، جرأت به پرسش کردم، خواهشمندم که اگر خود به آن رسیدید، جواب دهید، وگرنه نیازی نیست بنده که علم غیب ندارم، مثل این‌که ایشان حواله به غیب فرمودند با پاسخ دادن موجب نگرانی حال شما ...

 قبل از این‌که سؤال را ایشان کرده باشند، الان یک سؤالی در نظرم آمد؛