کیفیت سلوک بانوان

 اینها استطاعت است؟ کدام یک از اینها؟ ایشان فرمودند: نه! دایره استطاعت خیلی وسیع‌تر از این حرفها است، کسی که می‌تواند به مکه برود باید به مکه برود ولو این که در طول راه آن مخارج خود را تأمین کند، فرض کنید که به یکی می‌گویند آقا بیا مکه و در بین راه کفش‌ها را فرض کنید که بدوز، شغلش کفاشی است، یک کسی می‌آید شغلش پیراهن دوزی است در طول سفر هم فرض کنید که به شغلش ادامه می‌دهد، شخصی پزشک است می‌آید در طول سفر هم به آن شغل ادامه می‌دهد و امثال ذلک، نه! بر اینها هم واجب است بروند، این‌طور نیست که کسی که حرکت می‌کند به سوی مکه دست بسته، نه دست به تری و خشکی و اینها بزند این بخواهد مکه برود نه! این‌طور نیست، حتی ایشان نه به عنوان یک مسئله، حتی دایره استطاعت را هم از این بالاتر بردند که بنده دیگر این مقدار را نمی‌گویم، چون ممکن است توهم بعضی از مسائل بشود، این قدر مسئله مکه مهم است و این قدر اهمیت دارد درست شد.

 اما نظر ایشان و واقعیت مسئله همین بود که اگر زن بچه‌ای داشته باشد که با رفتن او این بچه صدمه ببیند حج از او ساقط می‌شود، بچه اذیت شود، بچه‌ای است دو ساله سه ساله چهار ساله ممکن است بماند ممکن است نگه‌اش دارند، ولی اذیت می‌شود و از نظر روحی صدمه می‌بیند، این حج بر او واجب نیست باید بنشیند در منزل.

 در خدمت ایشان بودیم در اخلمد، در آن دو سال آخر حیاتشان که چند روزی حدود دو هفته در کنار مشهد به توصیه دکترها رفته بودند به ییلاق، من در خدمت ایشان بودم یک شب راجع به فتوایی که از بعضی از آقایان هست، که اگر زن بچه شیر می‌دهد و می‌تواند با همین شیرهای معمولی در بازار و اینها، شیرخشک‌های در داروخانه، با این بچه را شیر بدهد باید این‌جوری شیر بدهد و بلند شود مکه برود زیرا شیردادن التفات کنید شیردادن زن بر بچه واجب نیست و مکه در صورت استطاعت واجب است، پس اگر یک وقتی بچه شیر نتواند غیر شیر زن بخورد آن هیچ آن که مسلم است که نباید برود یک وقتی نه شیرخشک هم می‌خورد و خیلی اشکالی هم پیش نمی‌آید، آن آقا در رساله‌اش آقای خویی فتوا داده بود که زن باید شیرخشک بدهد به بچه‌اش و مکه برود، ایشان فرمودند این فتوا خلاف اسلام است و کسی که این فتوا را داده است معلوم می‌شود که به روح دین پی نبرده است چرا؟ چون بچه را خداوند غذایش را از مادر قرار داده، خب می‌توانست بگوید چیز دیگر به او بدهید و این بچه تا دو سال باید این ارتباط را با مادر داشته باشد، این نحوه ارتباط و تعلق و تغذیه از مادر را باید داشته باشد، بنابراین در صورتی مکه برای او واجب می‌شود و استطاعت حاصل می‌شود که این ارتباط دیگر نباشد، بچه دیگر به شیر احتیاج نداشته باشد یا این که از نقطه‌نظر عادی و از نقطه نظر ظاهری از جهت روحی برای او مانعی‌