تفسیر فقرۀ «یا من أظهر الجمیل و ستر القبیح»

مرحوم آقا فرمودند: این اللَه شناسی را که من شروع کردم برای اینکه بیایم خدا را بیاورم بیاورم بیاورم در کنار مردم بنشانم، در کنار آنها قرار بدهم و به آنها بگویم نگاه کنید ببینید که چقدر خدای خوبی ما داریم، چقدر خدای انیس و مونسی ما داریم، چقدر خدای محبوبی ما داریم، چقدر خدایی که اصلا ما باید فقط او را مد نظر قرار بدهیم و بقیه امور را در زیرمجموعۀ آن فضا باید تعریف کنیم.

البته این سه جلدی که ایشان راجع به اللَه شناسی نوشته‌اند به اعتقاد من برای معرفی خدا نیست؛ فقط در اینجا کیفیت راه به سوی او را بیان کرده‌اند. اما اینکه خدا چیست و چه خصوصیات، صفات، اسماء و ذات و این حرف‌ها اصلا ایشان در اینجا مطرح نکردند. تازه به اعتقاد من این سه جلد مقدمه است که صلاح بر این بوده که دیگر بیشتر از این، توفیق ما از مدرکات و از حقائق به همین مقدار باشد. من از خیلی وقت پیش به ایشان می‌گفتم که این اللَه شناسی را شما شروع کنید، ایشان می‌گفتند که باشد من شروع می‌کنم. تا اینکه بالاخره شروع کردند و حتی جلد سوم هم به انتها نرسید و دیگر به رحمت خدا رفتند، خدا رحمت‌شان کند.

این خدایی که به این نحو است این خدا را انسان آن‌وقت طور دیگر با او ارتباط برقرار می‌کند، فرق می‌کند با آن ارتباطی که دیگران دارند. امام علیه السّلام می‌خواهد این ارتباط را برای ما ایجاد کند، می‌گوید باید این‌طور ارتباط داشته باشید. بعد حضرت می‌خواهند بگویند که ما بشر هستیم، بشر تحمل و طاقتش محدود است. ما سنگ نیستیم، چدن و آهن نیستیم. آتش و درد و سیخ و سه پایه و این حرف‌ها همه به جای خودش محفوظ است. شما یک وقت خیال نکنید ما که داریم این حرف را می‌زنیم و بندگان، ما یک جنس دیگری هستیم، یک قسم دیگری هستیم مثل فولاد، نه، بشر هستیم و درد را می‌فهمیم، ناراحتی را درک می‌کنیم، تألّمات را حس می‌کنیم، همۀ این چیزها را احساس می‌کنیم. و می‌دانیم گناه و اینها همه عواقب دارد، اثرات دارد و به خود ما برمی‌گردد و این آثار متوجه خود ما می‌شود، همه اینها را می‌دانیم. ولی از آن‌طرف هم می‌دانیم که خدا ما را بشر خلق کرده و جایزالخطاء خلق کرده است، نفس می‌آید غلبه می‌کند، امیال می‌آیند و غلبه می‌کنند و خطایی را مرتکب می‌شویم بخاطر یک جهاتی، بخاطر یک مسائلی بخاطر یک منافعی، بعد متنبه می‌شویم، متوجه می‌شویم، متذکر می‌شویم و می‌آییم توبه می‌کنیم و امید داریم که این در باز است، این در بسته نیست، این در همیشه باز است.