کیفیت نگرش سالک نسبت به اعمال صالح خود

بهتر است از هزار قدم بدون فهم و از روى شانس، یک قدم از روى فهم تأثیر دارد، در نفس تأثیر دارد، در سرّ انسان تأثیر دارد، در همه مراتب انسان اینها تأثیر دارد.

وقتی‌که ایشان این مطالب را فرمودند، اصلًا به‌طورکل حال‌وهوای مجلس عوض شد، دیدند عجب، اینها با چه شخصیتی روبرو هستند، با یک شخصیتی که اصلًا از یک افق دیگری صحبت می‌کند، حرف زدنش با بقیه افراد متفاوت است، کلامش با بقیه اصلًا دو مفهوم مختلف دارد، جوهره‌اش فرق می‌کند، جوهره کلامش فرق می‌کند. این روش روش کیست؟ روش عرفاست، روش عارف همین است که می‌آید در اصل همه چیز را به آن صاحب اصلی خودش برمی‌گرداند، می‌گوید: خدایا همان‌طوری که ما در این دنیا آمدیم‌ وَ اللَه أَخْرَجَكمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكمْ لا تَعْلَمُونَ شَيئاً النحل، ٧٨ از شکم مادر چه شخصی ما را بیرون آورد؟ او بیرون آورد درحالی‌که ما هیچ چیزی نمی‌دانستیم و به هیچ چیز ادراک نداشتیم، او به ما ادراک و فهم داد، تعلقات داد صفات داد، آن ما را به این مسائل آشنا کرد، پس چرا ما به عقب برنمی‌گردیم؟ چرا ما آن امانت را به صاحب اصلی خودش بازنمی‌گردانیم، چرا؟ چون عادت کردیم، چون به کثرت عادت کردیم، این‌قدر این کثرات، این‌قدر این تعلقات، این‌قدر این اوهام، این‌قدر این اشتغالات آمده ما را گرفته که فکر ما را از رسیدن به این حقیقت باز داشته، باز داشته است.

فرض کنید که شما یک بچه یک ساله هستید همه ما یک بچه یک ساله هستیم یک‌دفعه می‌آید شما نگاه می‌کنید یک بچه یک ساله صبح که از خواب بلند می‌شود شروع می‌کند به نوشتن، شروع می‌کند به خواندن، شروع می‌کند به مسئله حل کردن مسئله ریاضی حل کردن. شما می‌گویید که آیا این رفته درس خوانده، این رفته زحمت کشیده؟ بچّه یک ساله دیگر بچه یک ساله، یک‌دفعه این کار را می‌کند، یک‌دفعه این کار را انجام می‌دهد، اگر این کار را یک‌دفعه انجام بدهد ما به او می‌گوییم چه؟ می‌گوییم: این یک توفیق الهی است، غیر از این است؟ بچه یک ساله شب در جایش خوابیده صبح از جایش بلند می‌شود و با قلم می‌نویسد! مگر می‌شود؟ خُب نمی‌شود دیگر. اگر یک همچنین قضیه‌ای اتّفاق افتاد ما چه حکم می‌کنیم؟ می‌گوییم یک چیز اعجاز است، یک چیز غیرعادی و غیرطبیعی اتّفاق افتاده است. چرا ما یک ساله را غیرطبیعی می‌دانیم امّا گذشت پنجاه سال را غیرطبیعی نمی‌دانیم؟ چرا؟ آن یک شب این انجام شده، این در طول پنجاه سال انجام شده، خب هر دو یکی است، چه فرق می‌کند؟