کیفیت نگرش سالک نسبت به اعمال صالح خود

بعد فرمودند: خُب حالا می‌گوییم خرج کردیم! چقدر ما خرج‌ها در زندگی‌مان کردیم که اصلًا خرج خرج ضروری نبوده، خرج خرج ضروری نبوده، این همه خرج‌ها این همه نمی‌دانم برج‌ها، این همه مسائل که برای ما اتّفاق می‌افتد این حرف‌ها که اصلًا اگر بخواهید شما مقایسه کنید خرج یک حج را یک صدم آنها هم به حساب نمی‌آید، که ما آمدیم نسبت به آنها پول برداشتیم، و همین‌طور راجع به کیفیت زندگی و امثال ذلک و اینها. بعد گفتند که: حالا چه شد که ما موقع آمدن مکه که می‌شود تمام اینها را می‌آییم لیست می‌کنیم: خدایا از زن و بچه‌مان جدا شدیم، خدایا از شهر و دیار جدا شدیم، خدایا از اجتماعمان جدا شدیم، خدایا در نمی‌دانم خودمان را بستیم، اسمش چیست؟ آن مغازه دفتر و فلان هر چه، اینها را بستیم حالا خیلی‌ها هم نبستند شاگرد دارند! این مقدار خدایا خرج کردیم، این مقدار الان داریم برای تو صرف می‌کنیم فلان این حرفها، خدا می‌خندد، می‌گوید: تو صد برابرش را جای دیگر صرف کردی به حساب ما نگذاشتی، حالا برداری دو ریال اینجا برای مکه خرج کردی، خدایا ما خرج کردیم! خدایا از زن و بچّه دور شدیم، خدایا چه‌کار کردیم! توجه کردید! یک‌دفعه یک ربع بیست دقیقه نیم ساعت ایشان صحبت کردند همه شدند خلع سلاح، گفتند: عجب، ما اصلًا خُب کاری نکردیم ما این همه در عمرمان با سن‌های بالا و با اینها این همه مسائلی داشتیم این همه مطالب داشتیم این خرج‌هایی که کردیم این طرف و آن‌طرف‌هایی که رفتم!

بعد ایشان فرمودند که: حالا که این‌طور است پس بیاییم واقع را به خدا عرضه کنیم، بگوییم: خدایا ما هیچ هستیم، ما پوچ هستیم، نه خرجی کردیم، نه از زن و بچه جدا شدیم، نه دفتر و دستکمان را بستیم و نه کار شاقّ دیگری که این مستحقّ عرضه کردن ما در اینجا انجام دادیم. خدایا با دست خالی آمدیم، اگر پولی خرج کردیم تو دادی، اگر اراده‌اش را انجام دادیم ... بعد ایشان فرمودند: آیا شما آمدن اینجا را توفیق خدا نمی‌دانید؟ گفتند: بله، گفتند: شما در شرکایتان و در هم مسلکی‌هایتان و در تجارت در فنون مختلف‌تان، چند نفر سراغ دارید که اینها می‌توانند مکه بیایند ولی نمی‌آیند؟ گفتند: الی‌ماشاءاللَه، اه کسانی هستند ثروتمند، صحیح، سالم، بدون هیچ مشکل بلند می‌شوند هزارجا می‌روند هزارجا کوفت و این حرف‌ها، هزارتا چیز این‌طرف و آن‌طرف هم می‌خورند اما این فریضه الهی و این مسئله فوق العاده مهم و ضروری و حیاتی در زندگی را اینها انجام نمی‌دهند و می‌گویند: پولش را برویم بدهیم به فلان و اینها ...، توجه کردید! چند نفر هستند؟ الی‌ماشاءاللَه.