محوریت توحید در فرمایش امام سجاد علیه السلام

و لا تقف ما ...، آنجایی که آدم می‌خواهد یک کار را انجام بدهد، باید اطمینان داشته باشد که این عملش و این رفتارش منطبق با رضای خداست. بسنجد، قواعد در دستمان است، مبانی در دستمان است، هر چی هست. شما الان فرض بکنید که یک کاری می‌خواهید بکنید می‌گویند آقا مثلا نمی‌دانم راجع به فلان شخص فلان حکم باید انجام شود بسیار خب اشکالی ندارد، ولی شما که الان می‌خواهی این کار را انجام بدهی اگر به جای این یک فرد دیگری بود از نزدیکانت، از قوم و خویشانت، از رفیقانت، همین حکم را می‌کردی؟ قطعا این حکم را نمی‌کردی، پس باید ببینی اشکال کجاست، باید ببینی مسأله کجاست، گیر کجاست، به دنبالش بروی.

آمدند پیش مرحوم قاضی گفتند که آقا ما را نصیحتی کنید. مرحوم قاضی خب یک نگاه کردند به‌آنها، دیدند اینها که به درد نمی‌خورند، کاری انجام نمی‌دهند، گفتند خب یک‌جوری ردشان کنیم ردّ کارشان بابا! تو که اهلش نیستی برای چی می‌آیی وقت ما را می‌گیری. آقا وقت بدهید، شما را به خدا، هر چه نامه می‌دهیم جواب نمی‌دهید یک وقتی به ما بدهید، یک وقتی می‌آیند حرف می‌زنند، بابا خدا خیرش بدهد. مرحوم قاضی فرمود آیا به آنچه که شما تا به حال می‌دانید بالاخره یک چیزهایی می‌دانید دیگر، روایات را دیدید، کتب را دیدید، اهل علم هستید، اهل فضل هستید، به روش ائمه، به مسائل ائمه، به مبانی آگاه هستید آیا عمل کردید و دنبال اضافه‌اش می‌گردید و یا هنوز به آنچه را که می‌دانید عمل نکردید؟! گفتند نه! گفتند پس بروید هر وقت به آنها عمل کردید تمام شد، دیگر چیزی نمی‌دانید آن وقت بیایید ببینید اضافه‌اش چیست نسبت به این قضیه. توجه کردید؟

همه اینها به خاطر این است که ما راه را نمی‌دانیم چیست، ما فقط یک تصوراتی داریم، یک توّهماتی داریم، فقط چیزهایی در ذهن خودمان نقش بستیم، یک چهارچوبی درست کردیم، که اسمش را سلوک گذاشتیم، اسمش را عرفان گذاشتیم و هر کسی در این فضا وارد بشود دیگر حرکت می‌کند. نه! آقاجان هر قدم که برمی‌داریم این قدم راه و این قدم سلوک است درست برداریم رفتیم جلو، خلاف برداریم عواقبش را باید پس بدهیم. هر قدمی که می‌خواهیم برداریم هر صحبتی که می‌خواهیم بکنیم، هر کاری که می‌خواهیم انجام بدهیم، در تمام اینها هر قدم سلوک است. حتما باید یک آیه قرآن بیاید که آیا این کار را بکن یا نکن، یا همانطور که گفتند پیغمبر بیاید کنارت بنشیند بگوید بکن، همین که تو احساس می‌کنی این عمل صحیح است باید دنبالش بروی و وقتی‌که احساس می‌کنی نه این عمل شاید در آن خلاف باشد و باید احتیاط کرد باید کنار نگه داری. این‌که ان‌شاءاللَه درست می‌شود، ان‌شاءاللَه حل می‌شود، ان‌شاءاللَه جلو می‌رود این فایده‌ای ندارد، این می‌شود چی؟ ان‌شاءاللَه، ان‌شاءاللَهی یعنی دیگر همین‌طوری راه و روش انسان به آن کیفیت می‌رود و نفس به همان کیفیت شکل می‌گیرد.