لزوم قدرشناسی نسبت به ودیعۀ الهی در نفس انسان

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم‌

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحيم‌

وصلَّى اللَه عَلَى سيّدنا و نبيّنا أبى‌القاسم مُحَمّدٍ

وعلى اهل بيته الطّاهرين و اللعنة عَلَى أعدائِهِم أجمَعينَ‌

عَظُمَ يا سَيِّدِى أَمَلِى وَ ساءَ عَمَلى فَأعْطِنِى مِن عَفْوِكَ بِمِقدَارِ أَمَلِى وَ لا تُؤاخِذْنِى بِأَسْوَءِ عَمَلِى؛ فَإنَّ كَرَمَك يجِلّ عَنْ مُجازاتِ الْمُذنِبين وَ حِلْمَك يكْبُرُ عَنْ مُكافاتِ المُقَصِّرين.¹

ترجمه این فقرات ذكر شد و عرض شد خدمت رفقا كه امام سجّاد علیه‌السلام یك مطلب عظیمی را در اینجا به ما می‌خواهند تفهیم كنند و یك اصل، بلكه می‌شود گفت اصل مهمّ سلوك و عرفان و پیمودن راه خدا را می‌خواهند در اینجا برای ما تعریف و تفسیر كنند كه بالأخره چه باید كرد؟ و علاج مسئله در چیست؟ از یك طرف خدای متعال حركت به سوی خودش و رسیدن به مقام ذات خودش و وارد شدن در حریم انس و قدس خودش را در وجود ما و در مكنون فطرت ما نهادینه كرده و تثبیت كرده است؛ این یك واقعیت است. ما با حیوانات فرق می‌كنیم، با جمادات فرق می‌كنیم، با نباتات فرق می‌كنیم، حتّی با ملائكه فرق می‌كنیم. ملائكه در این رتبه نیستند و چون در این رتبه نیستند مأمور شده‌اند كه به آدم سجده كنند، اگر در رتبه آدم بودند، دیگر سجده به حضرت آدم چه معنا دارد؟! كار خدا عبث نیست. نه مثل همین أشاعره كه می‌گویند: دستور دستور خداست، امر امر خداست. هرچه او بگوید باید اطاعت كرد.

خب چرا نگفت ملائكه به درخت سیب و گلابی سجده كنند؟ خب اگر دستور است، به یابو و الاغ و گوسفند سجده كنند! چه فرق می‌كند؟ دستور دستور است دیگر! اگر قرار باشد صرفاً دستوری كه از جانب مولا صادر می‌شود مصحِّح برای مأموربه باشد، چرا خدا اینگونه امر نكرد؟ من دستور می‌دهم دیگر! من دلم می‌خواهد دستور بدهم شما جبرئیل، شما میكائیل، شما اسرافیل، شما ملائكه به این درخت سجده كنید، به این سنگ سجده كنید، به این دریا سجده كنید، به این كوه سجده كنید. الاغ دارد راه می‌رود، به این الاغ سجده كنید. این گاو دارد راه می‌رود، به این گاو سجده كنید، مثل گاوپرست‌ها.