شرع وفلسفۀ نیاز به آن

در وهله‌ای اول، ما باید بدانیم که شرع چیست؟ اصلا چرا ما نیاز به شرع داریم؟ این اصل و اساس تمام مباحث ماست. چرا ما نیاز به شرع داریم؟ مگر این عقلی که خدا به ما داده کفایت نمی‌کنه؟ الآن امروزه می‌گن هرکسی بر اساس فهم و بر اساس عقلش بایست عمل کنه و هیچ شخص کس دیگه رو نمی‌تونه الزام بکنه. بر اساس فهمش و بر اساس عقل. خب این یک نظریه است دیگه. این نظریه، یه نظریۀ منحطی‌ست و مردوده. به جهت این‌که مشخص است که ـ هم از نقطۀ نظر علمی و هم از نقطۀ نظر تجربی ـ افراد، عقلشون به عقل کامل که نرسیده. عقل افراد، در تشخیص مطالب، خب اشتباه می‌کنه. و در بعضی از موارد، این‌ها، مثاب هستند و در بعضی از موارد هم خاطی. و مُخطی. همونطوری که راجع به اطفال و کودکان، ما نمی‌توانیم زمام امور اطفال را به دست خودشون بسپاریم، و اطفال به ما ایراد بگیرند که ما بر اساس تشخیص خودمون مختار هستیم که هرکاری می‌خوایم بکنیم. طفل، بچۀ پنج ساله، بچۀ هفت ساله، هرچی بگه شما می‌پذیرید؟ ما می‌پذیریم؟ خب این قطعاً منتفی‌ست. زیرا عقل یه بچۀ پنج ساله، یا عقل بچۀ هفت ساله، این نمی‌تواند کفایت برای مصالح و دفع مفاسد را بکند. بصیرت ندارد. نسبت به مصالح و مفاسد خودش بصیرت ندارد. لذا ممکن است مفاسد را به جای مصالح، و مصالح را به جای مفاسد در نظر بگیره و دیگران را الزام کنه بر اینکه این باید انجام بشه. سینه‌اش درد می‌کنه، می‌گه بستنی می‌خوام. خب نباید بخریم براش. خب سینه پهلو می‌کنه می‌میره دیگه، برو و برگرد نداره. یا این‌که من می‌خوام فرض بکنید که تو سرما این کار رو بکنم. یا فرض بکنید که... کارهای غیر عقلایی که طبعا از کودکان سر می‌زنه دیگه. و اگر...، اصلا از نقطۀ نظر حقوقی و از نقطۀ نظر جزائی هم مسئله پیگرد داره و قابل پیگرده. فرض کنید که [کسی] ولیّ بر یه طفله، و او را رها می‌کند. دادگاه او را محکوم می‌کند و از نقطۀ نظر شرعی، اگر ولیّی که متولی بر طفل است، و او را رها کند، و اون خطری براش پیش بیاد، شرعا اون ولیّ مسئول است. چه نسبت به مسائل دیه، چه نسبت به مسائل تعزیر و تنبیه و امثال ذلک، او مسئوله. مانند فردی که عقل ندارد و مجنون است. این مسائلش در شرع و فقه مطرح شده و در اون‌جا صحبت شده. چرا؟ چون بچه که عقل نداره. می‌گن بچه عقل نداره. قدرت تشخیص نداره. وقتی قدرت تشخیص نداشت، مانند مالی می‌ماند که از خود اختیار ندارد. همونطوری که حفظ مال بر انسان واجب است، حفظ کودک از خطرات و مفاسد هم بر شخص ولیّ واجبه و اگر کوتاهی بکنه مقصره. همین مسئله میاد بالا و میاد بالا تا اون بچه بزرگ بشه، فهمش نسبت به بعضی از مطالب اضافه بشه، ادراکش اضافه بشه و این قضیه هست و ما مشاهده می‌کنیم که اشخاص حتی در سنین بالاتر، نسبت به مسائل دارای اشتباه هستند، در تشخیص‌هاشون، در قضایا، در مسائل، مقدماتی که در کنار همدیگه می‌ذارن اینا اشتباه می‌کنند.