حقیقت حرکت و نقد نظریه صدر المتالهین

گفتم: بلند شو برویم پیش آقا ببینیم که چیست. رفتیم و گفتند: نه! این‌که این گفته.

ببینید شخص نشسته توی اتاق، یک نفر یک مطلبی را می‌گوید همان فی المجلس عوضی می‌فهمد، همان فی المجلس حافظه او اجازه نمی‌دهد، یک جور دیگر می‌فهمد. خب افراد مختلف هستند دواعی مختلف است. لذا امام صادق علیه السّلام می‌فرماید آن‌که حافظه او بیشتر است، اگر دو نفر هستند، هر دو هم عالم هستند، هر دو هم آدمهای خوبی هستند، به هر دو هم انسان می‌تواند وثوق کند اعتماد داشته باشد ولی در وقتی که جای معارضه و تضاد هست آن‌جا چه کنیم؟ آن‌جا که امام صادق نیست. باید هم یا به کلام این شخص عمل کرد یا به کلام او عمل کرد. باید یا به کلام من عمل کرد یا به کلام آن کسی که در این اتاق نشسته و این مطلب را آن جور نقل می‌کند. بالاخره باید به یکی از این دوتا عمل کرد یا نکرد؟ نمی‌شود که آدم هر دو را کنار بگذارد خب این‌جا باید چه کرد؟ می‌گویند نگاه کن ببین آن‌که حافظه او بیشتر است، این می‌شود معیار عقلانی.

امام صادق هم همین را فرمود، نگاه کن ببین آن‌که حافظه او بیشتر است، او که سوادش بیشتر است او که غیر از سواد و حافظه یک تیزی دارد می‌فهمد که آیا این خبر از امام هست یا نیست؟ البتّه ما می‌توانیم این را در زیرمجموعه علم قرار بدهیم ولی اگر علم را به اندوخته و اطّلاعات و اینها بگیریم در این‌جا می‌تواند یک مابه الافتراقی وجود داشته باشد.

بیشتر در ارتباط با امام بوده، از خم و چم مسائل بیشتر اطّلاع دارد، برو سراغ آن. وقتی می‌روی سراغ آن می‌بینی می‌گوید نه! این کلام به امام صادق نمی‌خورد این عبارت [با عبارات‌] امام جور درنمی‌آید، معلوم می‌شود حرف او درست است. خب اینها موازینی است که خود ائمّه به ما بیان کردند پس ببینید اساس دین بر اساس رجحان است نه بر اساس تساوی الطرفین.